Na Górę

foto1 foto2 foto3 foto4 foto5
Zespół Szkolno Przedszkolny w Poniszowicach . . . . . . . . ul.Gliwicka32 . . . . . . . tel.32 2303172 . e-mail: sppon@wp.pl

. . . ZSP Poniszowice

Odwiedziło nas:

2072764
dziś
wczoraj
w tygodniu
w poprzednim tygodniu
w miesiącu
w poprzednim miesiącu
od początku
1086
2359
4457
2061469
25972
50069
2072764

Twoje IP: 54.159.94.253
Server Time: 2018-05-22 23:15:46

Gościmy:

Odwiedza nas 49 gości oraz 0 użytkowników.

Warto zobaczyć:

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO

DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH

Kształcenie ogólne w szkole podstawowej tworzy fundament wykształcenia – szkoła łagodnie wpro­wadza uczniów w świat wiedzy, dbając o ich harmonijny rozwój intele­ktu­alny, etyczny, emo­cjo­­nalny, społeczny i fizyczny. Kształcenie to dzieli się na dwa etapy edukacyjne: I etap edukacyjny, obejmujący klasy I-III szkoły podstawowej – edukacja wczesnoszkolna oraz
II etap edukacyjny, obej­mujący klasy IV-VI szkoły podstawowej.

Celem kształcenia ogólnego w szkole podstawowej jest:

1)      przyswojenie przez uczniów podstawowego zasobu wiadomości na temat faktów, za­sad, teorii i praktyk, dotyczących przede wszystkim tematów i zjawisk bliskich doś­wiad­czeniom uczniów;

2)      zdobycie przez uczniów umiejętności wykorzystywania posiadanych wiadomości pod­czas wyko­ny­­wania zadań i rozwiązywania problemów;

3)      kształtowanie u uczniów postaw warunkujących sprawne i odpowiedzialne funkcjo­no­wanie we współczesnym świecie.

Do najważniejszych umiejętności zdobywanych w trakcie kształcenia ogólnego należą:

1)      czytanie – rozumiane zarówno jako prosta czynność oraz jako umiejętność rozu­mie­nia, wykorzystywania i przetwarzania tekstów w za­kre­sie umożliwiającym zdobywanie wiedzy, rozwój emocjonalny, intelektualny i moralny oraz uczestnictwo w życiu społeczeństwa;

2)      myślenie matematyczne – umiejętność korzystania z podstawowych narzędzi mate­ma­ty­ki w życiu codziennym oraz prowadzenia elementarnych rozumowań matema­tycz­nych;

3)      myślenie naukowe – umiejętność formułowania wniosków opartych na obserwacjach em­pi­rycznych, z wykorzystaniem wiadomości dotyczących przyrody lub historii i spo­łe­czeństwa;

4)      umiejętność komunikowania się w języku ojczystym i w języku obcym, zarówno
w mowie, jak i w piśmie;

5)      umiejętność posługiwania się nowoczesnymi technologiami informacyjnymi i komu­nikacyjnymi, w tym także dla wyszukiwania i korzystania z informacji;

6)      umiejętność uczenia się, jako sposobu zaspokajania naturalnej ciekawości świata, od­kry­wania swoich zainteresowań i przygotowania do dalszej edukacji;

7)      umiejętność pracy zespołowej.

Jednym z najważniejszych zadań szkoły jest kształ­cenie umiejętności posługiwania się języ­kiem polskim, w tym dbałość o wzbo­ga­canie zakresu słownictwa uczniów. Wypełnianie tego zadania należy do obowiązków każdego nauczyciela.

Ważnym zadaniem współczesnej szkoły jest przygotowanie uczniów do życia w spo­łe­czeń­stwie informacyjnym. Nauczyciele powinni stwarzać uczniom warunki do nabywania umie­jętności wy­szu­ki­wa­nia, porządkowania i wykorzystywania informacji z ró­ż­­nych źródeł oraz posługi­wania się przy tym technologią informacyjno-komunikacyjną na zajęciach z różnych przedmiotów, na każdym etapie kształcenia.

Realizację powyższych celów powinna wspomagać dobrze wyposażona biblioteka szkolna, dyspo­nu­jąca aktual­nymi zbiorami, zarówno w postaci księgozbioru, jak i zasobów multi­medialnych. Nauczyciele wszystkich przedmiotów powinni odwoływać się do za­sobów biblioteki szkolnej i współ­pracować z nauczycielami bibliotekarzami w celu wszech­stron­nego przygotowania uczniów do samokształcenia i świado­me­go wyszukiwania, selekcjo­no­wania i wy­korzystywania informacji.

Ponieważ środki społecznego przekazu odgrywają we współczesnym świecie coraz większą rolę, zarówno w życiu społecznym, jak i indywidualnym, każdy nauczyciel powinien poś­więcić dużo uwagi wychowaniu uczniów do ich właściwego odbioru i wykorzy­stania, czyli edukacji medialnej.

Ważnym zadaniem szkoły jest także edukacja zdrowotna, której celem jest kształtowanie
u ucz­niów nawyku dbałości o zdrowie własne i innych ludzi oraz umiejętności tworzenia środowiska sprzyja­jącego zdrowiu.

W procesie kształcenia ogólnego szkoła kształtuje u uczniów postawy sprzyjające ich dalsze­mu rozwojowi indywidualnemu i społecznemu, takie jak: uczciwość, wiarygodność, odpo­wiedzialność, wytrwałość, poczucie własnej wartości, szacunek dla innych ludzi, ciekawość poznawcza, kreatywność, przed­­siębiorczość, gotowość do podejmowania inicjatyw, do pracy zespołowej oraz kultura oso­bista. W rozwoju społecznym bardzo ważne jest kształ­towanie postawy obywatelskiej, po­stawy poszanowania tradycji i kultury własnego narodu, a tak­że postawy poszanowania innych kultur i tradycji.  Szkoła podejmuje odpowiednie kroki w celu zapobiegania wszelkiej dyskryminacji.

Podstawa programowa kształcenia ogólnego jest głównym instrumentem regulującym realizo­wane w szkołach progra­my nauczania w zakresie kształcenia ogólnego, zawartość podręczni­ków, oce­nia­nie wewnątrzszkolne oraz system oceniania zewnętrznego.

Wiadomości i umiejętności, które uczeń zdobywa na każdym etapie edukacyjnym opi­sa­ne są, zgodnie z ideą europejskiej struktury kwalifikacji, w języku efektów kształ­cenia[1]). Dlatego cele kształcenia sfor­mu­ło­wane są w ję­zy­ku wy­ma­gań ogólnych, a treści naucza­nia oraz oczekiwa­ne umiejęt­ności uczniów sformuło­wa­ne są w ję­zyku wymagań szcze­gó­łowych.

Działalność szkoły jest określona przez szkolny zestaw programów nauczania oraz program wychowawczy szkoły, dostoso­wany do potrzeb środowiska, w którym szkoła działa. Program wychowawczy opisu­je treści i działania skierowane do uczniów, nauczycieli i rodziców związane z realizacją jej misji wychowawczej oraz jej zadań w zakresie profilaktyki i opieki. Szkoła oraz poszczególni nau­czy­ciele zobowiązani są do podejmowania działań mających na celu zindywidua­li­zo­wane wspo­maganie rozwoju każdego ucznia, dostosowane  do jego potrzeb i możli­wości.

Szkolny zestaw programów nauczania oraz program wychowawczy szkoły tworzą spójną ca­łość i muszą uwzględniać wszystkie wymagania opisane w podstawie programowej. Ich przy­gotowanie i realizacja są zadaniem zarówno całej szkoły, jak i każdego nauczyciela. Za ich zgod­ność z podstawą programową odpowiada dyrektor szkoły.

Nauczyciele mogą przygotowywać, proponować i re­a­lizować programy obejmujące po­szcze­gólne przedmioty lub bloki dwóch lub więcej przed­miotów. W przypadku bloku dwóch lub więcej przedmiotów zadaniem nauczyciela jest realizacja wymagań oraz ocenianie uczniów ze wszystkich przedmiotów wchodzących w skład bloku.

Sprawdzian przeprowadzany w klasie VI szkoły podstawowej jest oparty wyłącznie na wyma­ganiach sformułowanych w podstawie programowej kształcenia ogólnego dla szkół podsta­wo­wych. W ocenianiu wewnątrzszkolnym wymagania te mogą być rozsze­rzone zgodnie z rea­lizowa­nym programem nauczania.

Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkół podstawowych obejmuje I etap edu­ka­cyjny: klasy I-III – edukacja wcze­sno­­szkolna oraz następujące przedmioty nauczane
na II etapie edukacyjnym:

Język polski

Język obcy nowożytny

Muzyka

Plastyka

Historia i społeczeństwo

Przyroda

Matematyka

Zajęcia komputerowe

Zajęcia praktyczno-techniczne

Wychowanie fizyczne

Wychowanie do życia w rodzinie[2])

Etyka

Język mniejszości narodowej lub etnicznej[3])

Język regionalny – język kaszubski3)

 

I ETAP EDUKACYJNY: KLASY I-III

EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA

 

Edukacja wczesnoszkolna ma stopniowo i możliwie łagodnie przeprowadzić dziecko z kształ­cenia zintegrowanego do nauczania przedmiotowego w klasach IV-VI szkoły podstawowej. Edukacja wczesnoszkolna opisana jest poprzez:

1)      zestaw celów edukacji wczesnoszkolnej i wynikających z nich ogólnych zadań szkoły;

2)      wykaz wiadomości i umiejętności ucznia kończącego klasę I i ucznia kończącego klasę III;

3)      opis szczegółowych zadań szkoły związanych z realizacją poszczególnych obszarów treści nauczania.

Powodem wyodrębnienia klasy I jest podkreślenie ciągłości procesu edukacji rozpoczętego w przedszkolu i kontynuowanego w szkole podstawowej. Chodzi też o uwzględnienie możli­wości rozwojo­wych ucznia klasy I, a także właściwe rozmieszczenie treści kształcenia w ra­mach I etapu edukacyjnego.

Zakres wiadomości i umiejętności, jakimi ma dysponować uczeń kończący klasę I, a póź­niej klasę III szkoły podstawowej ustalono tak, by nauczyciel mógł je zrealizować z uczniami
o prze­ciętnych możliwościach. Jest to waż­ne założenie, gdyż wia­do­mości i umiejętności ukształ­­to­wa­ne w kla­sach I-III szkoły podstawowej stanowią bazę i punkt wyjścia do nauki
w klasach IV-VI szkoły podstawowej.

W sprzyjających warunkach edukacyjnych można kształcenie zorganizować tak, by ucznio­wie nauczyli się znacznie więcej. Z drugiej strony, niektórym ucz­niom trzeba udzielić specjalis­tycz­­nej pomocy (zajęcia reedukacyjne, korekcyjno-wyrównaw­cze itp.), aby byli
w stanie sprostać wymaganiom określonym w podstawie programowej kształcenia ogólnego.

Cele kształcenia  ­– wymagania ogólne

Celem edukacji wczesnoszkolnej jest wspomaganie dziecka w rozwoju intelektu­alnym, emocjonalnym, społecznym, fizycznym, estetycznym i etycznym. Ważne jest również takie wychowanie, aby dziecko na miarę swoich możliwości było przygotowane do życia w zgo­dzie z samym sobą, ludźmi i przyrodą. Jednocześnie dąży się do ukształtowania sys­te­mu wiadomości i umiejętności potrzebnych dziecku do poznawania i rozumienia świata, radzenia sobie w codziennych sytuacjach oraz do kontynuowania nauki w klasach IV-VI szkoły pod­stawowej.

Realizacja tych celów wymaga od szkoły:

1)      realizowania programu nauczania skoncentrowanego na dziecku, na jego indy­wi­du­al­nym tempie rozwoju i możliwościach uczenia się;

2)      respektowania trójpodmiotowości oddziaływań wychowawczych i kształcących: uczeń-szkoła-dom rodzinny;

3)      poszanowania godności dziecka, rozwijania jego predyspozycji i zdol­ności poznaw­czych;

4)      kształtowania u dziecka pozytywnego stosunku do nauki oraz rozwijania cieka­wości w po­znawaniu otaczającego świata i w dążeniu do prawdy;

5)      zapewnienia dziecku przyjaznych, bezpiecznych i zdrowych warunków do nauki i za­ba­wy, działania indywidualnego i zespołowego, rozwijania samodzielności oraz odpo­wie­­dzial­ności za siebie i najbliższe otoczenie, ekspresji plastycznej, muzycz­nej i ru­cho­wej, aktywności badawczej, a także działalności twórczej;

6)      wyposażenia dziecka w umiejętność czytania i pisania, w wiadomości i sprawności matematyczne potrzebne w sytu­acjach życiowych i szkolnych oraz przy rozwiązy­waniu problemów na miarę ucznia klas początkowych;

7)      dbałości o to, aby dziecko mogło nabywać wiedzę i umiejętności potrzebne do rozu­mie­nia świata, w tym zagwarantowania mu dostępu do różnych źródeł informacji i możli­wości korzystania z nich;

8)      sprzyjania rozwojowi cech osobowości dziecka koniecznych do aktywnego i etycz­nego uczestnictwa w życiu społecznym.

Treści nauczania i umiejętności – wymagania szczegółowe na koniec klasy I szkoły podstawowej

 

1.      Edukacja polonistyczna. Wspomaganie rozwoju umysłowego w zakresie wypowiadania się. Dbałość o kulturę języka. Początkowa nauka czytania i pisania. Kształtowanie umie­jęt­ności wypowiadania się w małych formach teatralnych.

Uczeń kończący klasę I:

1)      w zakresie umiejętności społecznych warunkujących porozumiewanie się i kul­turę języka:

  1. uczestniczy w rozmowie na tematy związane z życiem rodzinnym i szkol­nym, także inspirowane literaturą,
  2. rozmawia w kulturalny sposób: zwraca się bezpośrednio do rozmówcy, mówi na temat, zadaje pytania i odpowiada na pytania innych osób, dosto­sowuje ton głosu do sytuacji, np. nie mówi zbyt głośno;

2)      w zakresie umiejętności czytania i pisania:

  1. rozumie sens kodowania oraz dekodowania; odczytuje uproszczone rysun­ki, piktogramy, znaki informacyjne i napisy,
  2. zna wszystkie litery alfabetu, czyta i rozumie proste, krótkie teksty,
  3. pisze proste, krótkie zdania: przepisuje, pisze z pamięci; dba o estetykę i pop­raw­ność graficzną pisma (przestrzega zasad kaligrafii),
  4. posługuje się ze zrozumieniem określeniami: wyraz, głoska, litera, sylaba, zdanie,
  5. interesuje się książką i czytaniem; słucha w skupieniu czytanych utworów (np. baśni, opowiadań, wierszy), w miarę swoich możliwości czyta lektury wskazane przez nauczyciela;

3)      w zakresie małych form teatralnych:

  1. uczestniczy w zabawie teatralnej, ilustruje mimiką, gestem, ruchem zacho­wa­nia bohatera literackiego lub wymyślonego,
  2. rozumie umowne znaczenie rekwizytu i umie posłużyć się nim w odgry­wanej scence,

2.      Język obcy nowożytny. Wspomaganie dzieci w porozumiewaniu się z osobami, które mówią innym językiem. Uczeń kończący klasę I:

1)      rozumie proste polecenia i właściwie na nie reaguje;

2)      nazywa obiekty w najbliższym otoczeniu;

3)      recytuje wierszyki i rymowanki, śpiewa piosenki z repertuaru dziecięcego;

4)      rozumie sens opowiedzianych historyjek, gdy są wspierane obrazkami, gestami, przedmiotami;

5)      stopniowo buduje swoją świadomość językową w zakresie języka obcego i ojczy­stego.

3.      Edukacja muzyczna. Wychowanie do odbioru i tworzenia muzyki: śpiewanie i muzy­ko­wanie, słuchanie i rozumienie. Uczeń kończący klasę I:

1)      powtarza prostą melodię; śpiewa piosenki z dziecięcego repertuaru, wykonuje śpie­wanki i rymowanki;

2)      odtwarza proste rytmy głosem i na instrumentach perkusyjnych; wyraża nastrój i cha­rakter muzyki pląsając i tańcząc (reaguje na zmianę tempa i dynamiki);

3)      realizuje proste schematy rytmiczne (tataizacją, ruchem całego ciała);

4)      wie, że muzykę można zapisać i odczytać;

5)      świadomie i aktywnie słucha muzyki, potem wyraża swe doznania werbalnie i nie­wer­balnie;

6)      kulturalnie zachowuje się na koncercie oraz w trakcie śpiewania hymnu.

 

4.      Edukacja plastyczna. Poznawanie architektury, malarstwa i rzeźby. Wyrażanie własnych myś­li i uczuć w różnorodnych formach plastycznych. Przygotowanie do korzystania z me­dial­nych środków przekazu. Uczeń kończący klasę I:

1)      wypowiada się w różnych technikach plastycznych na płaszczyźnie i w przes­trzeni; posługuje się takimi środkami wyrazu plastycznego, jak kształt, barwa, faktura;

2)      ilustruje sceny i sytuacje (realne i fantastyczne) inspirowane wyobraźnią, baśnią, opo­wia­daniem, muzyką;

3)      wykonuje proste rekwizyty (lalka, pacynka itp.) i wykorzystuje je w małych formach teatralnych;

4)      tworzy przedmioty charakterystyczne dla sztuki ludowej regionu, w którym mieszka np. pisanki, palmy wielkanocne, wycinanki, kompozycje z bibułki;

5)      rozpoznaje wybrane dziedziny sztuki: architekturę (także architekturę zieloną), ma­lar­stwo, rzeźbę, grafikę; wypowiada się na ich temat;

6)      korzysta z narzędzi multimedialnych dla wyrażania własnych intencji twórczych, np. w formie listu obrazkowego;

7)      przestrzega rozsądnych ram czasowych korzystania z telewizji, komputera.

 

5.      Edukacja społeczna. Wychowanie do zgodnego współdziałania z rówieśnikami i doro­sły­mi. Uczeń kończący klasę I:

1)      potrafi odróżnić, co jest dobre, a co złe w kontaktach z dorosłymi i rówieśnikami, wie, że warto być odważnym, mądrym i pomagać potrzebującym, nie należy kłamać lub zatajać prawdy;

2)      współpracuje z innymi w zabawie, w nauce szkolnej i w sytuacjach życiowych; przestrzega reguł obowiązujących w społeczności dziecięcej, grzecznie zwraca się do innych w szkole, w domu i na ulicy;

3)      wie, co wynika z przynależności do swojej rodziny, jakie są relacje między naj­bliż­szymi, wywiązuje się z powinności wobec nich;

4)      ma rozeznanie, że pieniądze otrzymuje się za pracę; dostosowuje swe oczekiwania do realiów ekonomicznych rodziny;

5)      zna niektóre zagrożenia ze strony innych ludzi; wie, do kogo i w jaki sposób należy się zwrócić o pomoc;

6)      wie, gdzie można bezpiecznie organizować zabawy, a gdzie nie można i dlaczego;

7)      potrafi wymienić status administracyjny swojej miejscowości (wieś, miasto); wie, czym zajmuje się np. policjant, strażak, lekarz, weterynarz; jak można się do nich zwró­cić o pomoc;

8)      wie, jakiej jest narodowości, że mieszka w Polsce, a Polska znajduje się w Euro­pie; zna symbole narodowe (flaga, godło, hymn), rozpoznaje flagę i hymn Unii Euro­pejskiej.

6.      Edukacja przyrodnicza. Wychowanie do rozumienia i poszanowania przyrody ożywionej i nieożywionej. Uczeń kończący klasę I:

1)      w zakresie rozumienia i poszanowania świata roślin i zwierząt:

  1. rozpoznaje rośliny i zwierzęta żyjące w takich środowiskach przyrod­niczych, jak park, las, pole uprawne, sad i ogród (działka),
  2. zna sposoby przystosowania się zwierząt do poszczególnych pór roku: odloty i przyloty ptaków, zapadanie w sen zimowy,
  3. wymienia warunki konieczne do rozwoju roślin i zwierząt w gospodarstwie domo­wym, w szkolnych uprawach i hodowlach itp.; prowadzi proste hodo­wle i upra­wy (w szczególności w kąciku przyrody),
  4. wie, jaki pożytek przynoszą zwierzęta środowisku: niszczenie szkodników przez ptaki, zapylanie kwiatów przez owady, spulchnianie gleby przez dżdżo­wnice,
  5. zna zagrożenia dla środowiska przyrodniczego ze strony człowieka: wypalanie łąk i ściernisk, zatruwanie powietrza i wód, pożary lasów, wyrzu­­canie odpa­dów i spalanie śmieci itp.; chroni przyrodę: nie śmieci, sza­nu­je rośliny, zacho­wuje ciszę w parku i w lesie, pomaga zwierzętom przetrwać zimę i upalne lato,
  6. zna zagrożenia czyhające na człowieka ze strony zwierząt (niebezpieczne i chore zwierzęta) i roślin (np. trujące owoce, liście, grzyby),
  7. wie, że należy segregować śmieci; rozumie sens stosowania opakowań eko­lo­­gicznych;

2)      w zakresie rozumienia warunków atmosferycznych:

  1. nazywa przebieg zjawisk atmosferycznych w kolejnych porach roku, podej­muje rozsądne decyzje i nie naraża się na niebezpieczeństwo wynikające z pogody,
  2. wie, o czym mówi osoba zapowiadająca pogodę w radiu lub w telewizji i sto­suje się do komunikatów o pogodzie np. ubiera się odpowiednio do pogody,
  3. wie, że należy oszczędzać wodę; wie, jakie znaczenie ma woda w życiu czło­wieka, roślin i zwierząt;

7.      Edukacja matematyczna. Wspomaganie rozwoju umysłowego oraz kształtowanie wiado­mości i umiejętności matematycznych dzieci. Uczeń kończący klasę I:

1)      w zakresie czynności umysłowych ważnych dla uczenia się matematyki:

  1. ustala równoliczność mimo obserwowanych zmian w układzie elementów w porównywanych zbiorach,
  2. układa obiekty (np. patyczki) w serie rosnące i malejące, numeruje je; wy­biera obiekt w takiej serii, określa następne i poprzednie,
  3. klasyfikuje obiekty: tworzy kolekcje np. zwierzęta, zabawki, rzeczy do ubra­­nia,
  4. w sytuacjach trudnych i wymagających wysiłku intelektualnego zachowuje się rozumnie, dąży do wykonania zadania,
  5. wyprowadza kierunki od siebie i innych osób; określa położenie obiektów względem obranego obiektu; orientuje się na kartce papieru, aby odnaj­do­wać informacje (w lewym górnym rogu), rysować strzałki we właściwym kierunku,
  6. dostrzega symetrię i rysuje drugą połowę figury symetrycznej; rysuje figury w powiększeniu i pomniejszeniu, kontynuuje regularności w prostych moty­wach (np. szlaczki);

2)      w zakresie liczenia i sprawności rachunkowych:

  1. sprawnie liczy obiekty (dostrzega regularności dziesiątkowego systemu li­cze­nia), wymienia kolejne liczebniki od wybranej liczby, a także liczy wspak (zakres do 20),
  2. wyznacza sumy (dodaje) i różnice (odejmuje) manipulując obiektami lub ra­chując na zbiorach zastępczych, np. na palcach (bez ograniczania dziecku za­kre­su liczbowego), sprawnie dodaje i odejmuje w zakresie do 10,
  3. radzi sobie w sytuacjach życiowych, których pomyślne zakończenie wyma­ga dodawania lub odejmowania,
  4. zapisuje rozwiązanie zadania z treścią przedstawionego słownie (w konkret­nej sytuacji) stosując zapis cyfrowy i znaki działań;

3)      w zakresie pomiaru:

  1. długości: mierzy długość posługując się np. linijką, porównuje długości obie­któw,
  2. ciężaru: potrafi ważyć przedmioty, różnicuje przedmioty cięższe, lżejsze i wie, że towar w sklepie jest pakowany według wagi,
  3. płynów: odmierza płyny kubkiem i miarką litrową,
  4. czasu: nazywa dni w tygodniu i miesiące w roku; orientuje się do czego służy kalendarz i potrafi z niego korzystać; rozpoznaje czas na zegarze w ta­kim za­kre­sie, który pozwala mu orientować się w ramach czasowych szkolnych zajęć i domowych obowiązków;

4)      w zakresie obliczeń pieniężnych:

  1. zna będące w obiegu monety i banknot o wartości 10 zł.; zna wartość nabyw­czą monet i radzi sobie w sytuacji kupna i sprzedaży,
  2. zna pojęcie długu i konieczność spłacenia go.

8.      Zajęcia komputerowe. Uczeń kończący klasę I:

1)      posługuje się komputerem w podstawowym zakresie: uruchamia program, korzy­stając z myszy i klawiatury;

2)      wie, jak trzeba korzystać z komputera, żeby nie narażać własnego zdrowia;

3)      stosuje się do ograniczeń dotyczących korzystania z komputera.

9.      Zajęcia praktyczno-techniczne. Wychowanie do techniki (poznawanie urządzeń, obsłu­giwanie i sza­no­­wanie ich) i działalność konstrukcyjna dzieci. Uczeń kończący klasę I:

1)      w zakresie wychowania technicznego:

  1. wie, jak ludzie wykorzystywali dawniej i dziś siły przyrody (wiatr, woda); majsterkuje (np. latawce, wiatraczki, tratwy),
  2. zna ogólne zasady działania urządzeń domowych (np. latarki, odku­rzacza, ze­ga­ra), posługuje się nimi, nie psując ich,
  3. buduje z różnorodnych przedmiotów dostępnych w otoczeniu np. szałas, na­miot, wagę, tor przeszkód; w miarę możliwości konstruuje urządzenia tech­niczne z gotowych zestawów do montażu np. dźwigi, samochody, samoloty, statki, domy;

2)      w zakresie dbałości o bezpieczeństwo własne i innych:

  1. utrzymuje porządek wokół siebie (na swoim stoliku, w sali zabaw, szatni i w ogrodzie), sprząta po sobie i pomaga innym w utrzymywaniu porządku,
  2. zna zagrożenia wynikające z niewłaściwego używania sprzętów, urządzeń, leków, środków czystości i ochrony roślin itp.; ostrożnie się z nimi obcho­dzi,
  3. wie, jak należy bezpiecznie poruszać się na drogach (w tym na rowerze) i ko­rzy­stać ze środków komunikacji; orientuje się, jak trzeba zachować się w sy­tuacji wypadku, np. powiadomić dorosłych.

10.  Wychowanie fizyczne. Kształtowanie sprawności fizycznej i wychowanie zdrowotne. Uczeń kończący klasę I:

1)      uczestniczy w zajęciach rozwijających sprawność fizyczną, zgodnie z regu­łami;

2)      potrafi:

a)      chwytać piłkę, rzucać nią do celu i na odległość, toczyć i kozłować piłkę,

b)      pokonywać przeszkody naturalne i sztuczne,

c)      wykonywać ćwiczenia równo­­ważne;

3)      dba o prawidłowy sposób siedzenia w ławce;

4)      wie, że choroby są zagrożeniem dla zdrowia i że można im zapobiegać poprzez: szcze­pienia ochronne, właściwe odżywianie się, aktywność fizyczną, przes­trzeganie higieny; właściwie zachowuje się w sytuacji choroby;

5)      wie, że dzieci niepełnosprawne znajdują się w trudnej sytuacji i pomaga im.

Podane sprawności dotyczą dzieci o prawidłowym rozwoju fizycznym, zaś umiejętności ruchowe dzieci niepełnosprawnych ustala się stosownie do ich możliwości.

11.  Etyka. Przybliżanie dzieciom ważnych wartości etycznych na podstawie baśni, bajek i opo­­wiadań, a także obserwacji życia codziennego. Uczeń kończący klasę I:

1)      przestrzega reguł obowiązujących w społeczności dziecięcej (współpracuje w zaba­wach i w sytuacjach zadaniowych) i w świecie dorosłych (grzecznie zwraca się do innych, ustępuje starszym miejsca w autobusie, podaje upuszczony przedmiot);

2)      wie, że nie można dążyć do zaspokojenia swoich pragnień kosztem innych i kosz­tem niszczenia przyrody;

3)      zdaje sobie sprawę z tego, jak ważna jest prawdomówność, stara się przeciw­sta­wiać kłamstwu i obmowie;

4)      wie, że nie wolno zabierać cudzej własności bez pozwolenia, pamięta o odda­waniu pożyczonych rzeczy i nie niszczy ich;

5)      niesie pomoc potrzebującym, także w sytuacjach codziennych;

6)      wie, że ludzie żyją w różnych warunkach i dlatego nie można chwalić się bogac­twem, ani dokuczać dzieciom z biedniejszych środowisk.

Treści nauczania i umiejętności – wymagania szczegółowe na koniec klasy III szkoły podstawowej

1.      Edukacja polonistyczna. Uczeń kończący klasę III:

1)      korzysta z informacji:

a)      uważnie słucha wypowiedzi i korzysta z przekazywanych informacji,

b)      czyta i rozumie teksty przeznaczone dla dzieci na I etapie edu­ka­cyjnym i wy­cią­ga z nich wnioski,

c)      wyszukuje w tekście potrzebne informacje i w miarę możliwości korzysta z obra­zko­wych słowników i encyklopedii,

d)     rozpoznaje formy użytkowe: życzenia, zaproszenie, zawiadomienie, list, notat­ka do kroniki;

2)      analizuje i interpretuje teksty kultury:

a)      przejawia wrażliwość estetyczną, rozszerza zasób słownictwa poprzez kontakt z dziełami literackimi,

b)      w tekście literackim zaznacza wybrane fragmenty, określa czas i miejsce akcji, wskazuje głównych bohaterów,

c)      czyta teksty i recytuje wiersze z uwzględnieniem interpunkcji i intonacji,

d)     ma potrzebę kontaktu z literaturą i sztuką dla dzieci, czyta wskazane przez nauczyciela książki i wypowiada się na ich temat,

e)      korzysta pod kierunkiem nauczyciela z podręczników i zeszytów ćwiczeń oraz innych środków dydaktycznych;

3)      tworzy wypowiedzi:

a)      wypowiada się w różnych formach: kilkuzdaniowa wypowiedź, krótkie opo­wia­­da­nie i opis, list prywatny, życzenia, zaproszenie,

b)      dobiera właściwe formy komunikowania się w różnych sytuacjach społecz­nych,

c)      uczestniczy w rozmowach: zadaje pytania, udziela odpowiedzi i prezentuje własne zdanie; poszerza zakres słownictwa i struktur składniowych,

d)     dba o kulturę wypowiadania się i poprawnie: artykułuje głoski, akcentuje wyrazy, stosuje pauzy i właściwą intonację w zdaniu oznajmującym, pyta­jącym i rozkazującym; stosuje formuły grzecznościowe,

e)      zna alfabet; dostrzega różnicę pomiędzy literą i głoską; dzieli wyrazy na sylaby; oddziela wyrazy w zdaniu, zdania w tekście,

f)       pisze czytelnie i estetycznie (przestrzega zasad kaligrafii), dba o popraw­ność ortogra­ficzną oraz interpunkcyjną,

g)      przepisuje teksty, pisze z pamięci i ze słuchu; w miarę samodzielnie reali­zuje pisemne zadania domowe.

2.      Język obcy nowożytny. Uczeń kończący klasę III:

1)      wie, że ludzie posługują się różnymi językami, i że chcąc się z nimi porozumieć, trzeba nauczyć się ich języka (motywacja do nauki języka obcego);

2)      reaguje werbalnie i niewerbalnie na proste polecenia nauczyciela;

3)      rozumie wypowiedzi ze słuchu:

a)      rozróżnia dźwięki, także w wyrazach o podob­nym brzmieniu,

b)      rozpoznaje zwroty stosowane na co dzień,

c)      rozumie ogólny sens krótkich opowiadań i baśni przedstawianych także za po­mo­cą obrazów, gestów,

d)     rozumie sens prostych dialogów w historyjkach obrazkowych (także w nagra­niach audio i video);

4)      czyta ze zrozumieniem wyrazy i proste zdania;

5)      zadaje pytania i udziela odpowiedzi w ramach wyuczonych zwrotów, recytuje wier­sze, rymowanki i śpiewa piosenki, nazywa obiekty z otoczenia i opisuje je, bierze udział w miniprzedstawieniach teatralnych);

6)      przepisuje wyrazy i zdania;

7)      potrafi korzystać w nauce języka obcego ze słowniczków obrazkowych, książe­czek, środków multimedialnych;

8)      współpracuje z rówieśnikami w trakcie nauki.

3.      Edukacja muzyczna. Uczeń kończący klasę III:

1)      w zakresie odbioru muzyki:

a)      zna i stosuje następujące rodzaje aktywności muzycznej:

-       śpiewa w zespole piosenki ze słuchu (nie mniej niż 10 utworów w ro­ku szkolnym); śpiewa z pamięci hymn narodowy,

-       gra na instrumentach perkusyjnych (proste rytmy i wzory rytmiczne) oraz melo­dycznych (proste melodie i akompaniamenty),

-       realizuje sylabami rytmicznymi, gestem oraz ruchem proste rytmy i wzory rytmiczne; reaguje ruchem na puls rytmiczny i jego zmiany, zmiany tempa, metrum i dynamiki (maszeruje, biega, podskakuje),

-       tańczy podstawowe kroki i figury krakowiaka, polki oraz innego, prostego tańca ludowego,

b)      rozróżnia podstawowe elementy muzyki (melodia, rytm, wysokość dźwię­ku, akompaniament, tempo, dynamika) i znaki notacji muzycznej (między innymi wyraża ruchowo czas trwania wartości rytmicznych, nut i pauz),

c)      aktywnie słucha muzyki i określa jej cechy: rozróżnia i wyraża środkami pozamuzycznymi charakter emocjonalny muzyki, rozpoznaje utwory wykonane: solo i zespo­łowo, na chór i orkiestrę; orientuje się w rodza­jach głosów ludzkich (sopran, bas) oraz w instrumentach muzycznych (forte­pian, gitara, skrzypce, trąbka, flet, perkusja); rozpo­znaje podsta­wowe formy muzyczne – AB, ABA (wskazuje ruchem lub gestem ich kolejne części);

2)      w zakresie tworzenia muzyki:

a)      tworzy proste ilustracje dźwiękowe do tekstów i obrazów oraz impro­wi­za­cje ruchowe do muzyki,

b)      improwizuje głosem i na instrumentach według ustalonych zasad,

c)      wykonuje proste utwory, interpretuje je zgodnie z ich rodzajem i funkcją.

4.      Edukacja plastyczna. Uczeń kończący klasę III:

1)      w zakresie percepcji sztuki:

a)      określa swoją przynależność kulturową poprzez kontakt z wybranymi dzie­ła­mi sztuki, zabytkami i z tradycją w środowisku rodzinnym, szkolnym
i lo­kal­nym; uczestniczy w życiu kulturalnym tych środowisk, wie o istnie­niu placówek kultury działających na ich rzecz,

b)      korzysta z przekazów medialnych (na określonych zasadach); stosuje ich wy­two­ry w swojej działalności twórczej (zgodnie z elementarną wiedzą o pra­wach autora);

2)      w zakresie ekspresji przez sztukę:

a)      podejmuje działalność twórczą posługując się takimi środkami wyrazu plas­tycznego, jak: kształt, barwa, faktura, w kompozycji na płaszczyźnie i w prze­strzeni (stosując określone materiały, narzędzia i techniki plas­tyczne),

b)      realizuje proste projekty w zakresie form użytkowych, w tym służące kształ­towaniu własnego wizerunku i otoczenia oraz upowszechnianiu kul­tury w środowisku szkolnym (stosując określone narzędzia i wytwory prze­kazów medialnych);

3)      w zakresie recepcji sztuki:

a)      rozróżnia takie dziedziny działalności twórczej człowieka, jak: archi­tek­tura, sztuki plastyczne oraz inne określone dyscypliny sztuki (fotografika, film) i przekazy medialne (telewizja, Internet), a także rzemiosło artys­tyczne i sztukę ludową,

b)      rozpoznaje wybrane dzieła architektury i sztuk plastycznych należące do pol­skiego i europejskiego dziedzictwa kultury; opisuje ich cechy charakte­rystyczne posługując się podstawowymi terminami właści­wymi dla tych dziedzin działalności twórczej.

5.      Edukacja społeczna. Uczeń kończący klasę III:

1)      odróżnia dobro od zła, stara się być sprawiedliwym i prawdomównym; nie krzyw­dzi słabszych i pomaga potrzebującym;

2)      identyfikuje się ze swoją rodziną i jej tradycjami; podejmuje obowiązki domowe i rzetelnie je wypełnia; rozumie sytuację ekonomiczną rodziny i dostosowuje do niej swe oczekiwania;

3)      wie, jak należy zachowywać się w stosunku do dorosłych i rówieśników (formy grzecznościowe); rozumie potrzebę utrzymywania dobrych relacji z sąsiadami w miejscu zamieszkania; jest chętny do pomocy, respektuje prawo innych do pracy i wypoczynku;

4)      jest tolerancyjny wobec osób innej narodowości, tradycji kulturowej itp.; wie, że ludzie mają te same prawa niezależnie od wyglądu, koloru skóry;

5)      zna prawa ucznia i jego obowiązki (w tym zasady bycia dobrym kolegą), respektuje je; uczestniczy w szkolnych wydarzeniach (na miarę swych możli­wości);

6)      zna najbliższą okolicę, jej ważniejsze obiekty, tradycje; wie w jakim regionie mieszka; uczestniczy w wydarzeniach organizowanych przez lokalną społeczność;

7)      zna symbole narodowe (barwy, godło, hymn) i najważniejsze wydarzenia histo­ryczne; orientuje się w tym, że są ludzie szczególnie zasłużeni dla miejscowości, w której mieszka, dla Polski i świata;

8)      wie, jak ważna jest praca w życiu człowieka; wie, jaki zawód wykonują jego naj­bliżsi i znajomi; czym zajmuje się np. kolejarz, aptekarz, policjant, weterynarz;

9)      zna zagrożenia ze strony ludzi; potrafi powiadomić dorosłych o wypadku, zagro­żeniu, niebezpieczeństwie; zna numery telefonów: pogotowia ratunkowego, straży pożarnej, policji oraz ogólnopolski numer alarmowy 112.

6.      Edukacja przyrodnicza. Uczeń kończący klasę III:

1)      obserwuje i prowadzi proste doświadczenia przyrodnicze, analizuje je i wiąże przy­czynę ze skutkiem;

2)      opisuje życie w wybranych ekosystemach: w lesie, ogrodzie, parku, łące i zbior­ni­kach wodnych;

3)      nazywa charakterystyczne elementy typowych krajobrazów Polski: nadmorskiego, nizinnego, górskiego;

4)      wymienia zwierzęta i rośliny typowe dla wybranych regionów Polski; rozpoznaje i nazywa niektóre zwierzęta egzotyczne;

5)      wyjaśnia zależności funkcjonowania przyrody od pór roku;

6)      podejmuje działania na rzecz ochrony przyrody w swoim środowisku; wie, jakie zniszczenia w przyrodzie powoduje człowiek (wypalanie łąk, zaśmiecanie lasów, nadmierny hałas, kłusownictwo);

7)      zna wpływ przyrody nieożywionej na życie ludzi, zwierząt i roślin:

a)      wpływ świa­tła słonecznego na cykliczność życia na Ziemi,

b)      znaczenie powietrza i wody dla życia,

c)      znaczenie wybranych skał i minerałów dla człowieka (np. węgiel i glina);

8)      nazywa części ciała i organów wewnętrznych (np. serce, płuca, żołądek);

9)      zna podstawowe zasady racjonalnego odżywiania się; rozumie konieczność kontro­lowania stanu zdrowia i stosuje się do zaleceń stomatologa i lekarza;

10)  dba o zdrowie i bezpieczeństwo swoje i innych, (na miarę swoich możliwości); orientuje się w zagrożeniach ze strony roślin i zwierząt, a także w zagrożeniach typu powódź, huragan, śnieżyca, lawina itp.; wie, jak trzeba zachować się w takich sytuacjach.

7.          Edukacja matematyczna. Uczeń kończący klasę III:

1)      liczy (w przód i w tył) od danej liczby po 1, dziesiątkami w zakresie 100 i setkami od danej liczby w zakresie 1000;

2)      zapisuje cyframi i odczytuje liczby w zakresie 1000;

3)      porównuje dowolne dwie liczby w zakresie 1000 (słownie i z użyciem znaków <, >, =);

4)      dodaje i odejmuje liczby w zakresie 100 (bez algorytmów działań pisemnych); sprawdza wyniki odejmowania za pomocą dodawania;

5)      podaje z pamięci iloczyny w zakresie tabliczki mnożenia; sprawdza wyniki dzie­lenia za pomocą mnożenia;

6)      rozwiązuje łatwe równania jednodziałaniowe z niewiadomą w postaci okienka (bez przenoszenia na drugą stronę);

7)      rozwiązuje zadania tekstowe wymagające wykonania jednego działania (w tym zadania na porównywanie różnicowe, ale bez porównywania ilorazowego);

8)      wykonuje łatwe obliczenia pieniężne (cena, ilość, wartość) i radzi sobie w sytu­acjach codziennych wymagających takich umiejętności;

9)      mierzy i zapisuje wynik pomiaru długości, szerokości i wysokości przedmiotów oraz odległości; posługuje się jednostkami: milimetr, centymetr, metr; wykonuje łatwe obliczenia dotyczące tych miar (bez zamiany jednostek i wyrażeń dwumia­no­wa­nych w obliczeniach formalnych); używa pojęcia kilometr w sytu­acjach ży­cio­­wych, np. jechaliśmy autobusem 27 kilometrów (bez zamiany na metry);

10)  waży przedmioty, używając określeń: kilogram, pół kilograma, dekagram; wyko­nu­je łatwe obliczenia, używając tych miar (bez zamiany jednostek i bez wyrażeń dwu­mianowanych w obliczeniach formalnych);

11)  odmierza płyny różnymi miarkami; używa określeń: litr, pół litra, ćwierć litra;

12)  odczytuje temperaturę (bez posługiwania się liczbami ujemnymi);

13)  odczytuje i zapisuje liczby w systemie rzymskim od I do XII;

14)  podaje i zapisuje daty; zna kolejność dni tygodnia i miesięcy; porządkuje chrono­logicznie daty; wykonuje obliczenia kalendarzowe w sytuacjach życiowych;

15)  odczytuje wskazania zegarów: w systemach: 12- i 24-godzinnym, wyświetla­jących cyfry i ze wskazówkami; posługuje się pojęciami: godzina, pół godziny, kwadrans, minuta; wykonuje proste obliczenia zegarowe (pełne godziny);

16)  rozpoznaje i nazywa koła, kwadraty, prostokąty i trójkąty (również nietypowe, poło­żone w różny sposób oraz w sytuacji, gdy figury zachodzą na siebie); rysuje odcinki o podanej długości; oblicza obwody trójkątów, kwadratów i prostokątów (w centymetrach);

17)  rysuje drugą połowę figury symetrycznej; rysuje figury w powiększeniu i pomniej­szeniu; kontynuuje regularność w prostych motywach (np. szlaczki, rozety).

8.      Zajęcia komputerowe. Uczeń kończący klasę III:

1)      bezpiecznie korzysta z komputera:

a)      posługuje się myszą i klawiaturą,

b)      popraw­nie nazywa główne elementy zestawu komputerowego,

c)      korzysta z opcji w pro­gra­mach (stosownie do swoich możliwości i potrzeb edukacyjnych);

2)      wyszukuje i korzysta z informacji:

a)      przegląda wybrane przez nauczyciela strony internetowe (np. stronę swojej szkoły),

b)      dostrzega elementy aktywne na stronie internetowej, nawiguje po stronach,

c)      odtwarza animacje i prezentacje multi­me­dialne;

3)      tworzy teksty i rysunki:

a)      wpisuje za pomocą klawiatury litery, cyfry i inne znaki, wyrazy i zdania,

b)      wykonuje rysunki za pomocą wybranego edytora grafiki, np. z gotowych figur;

4)      posługuje się programami i grami edukacyjnymi, rozwijając swoje zaintere­so­wa­nia;

5)      zna zagrożenia wynikające z korzystania z komputera, Internetu i multimediów:

a)      wie, że praca przy komputerze męczy wzrok, nadweręża kręgosłup, ogranicza kontakty społeczne,

b)      ma świadomość niebezpieczeństw wynikających z anoni­mowości kontaktów i po­dawania swojego adresu,

c)      wie, jak groźne jest uzależ­nienie od komputera.

9.      Zajęcia praktyczno-techniczne. Uczeń kończący klasę trzecią:

1)      poznał środowisko techniczne na tyle, że:

a)      orientuje się w sposobach wytwarzania przedmiotów codziennego użytku („jak to zrobiono?”): meble, domy, samochody, sprzęt gospodarstwa domo­wego,

b)      rozpoznaje rodzaje maszyn i urządzeń: transportowych (samochody, statki, samoloty), wytwórczych (narzędzia, przyrządy), informatycznych (kompu­ter, laptop, telefon komór­ko­wy); orientuje się w rodzajach budowli (budyn­ki mieszkalne, biurowe, przemysłowe, mosty, tunele, wieże) i urządzeń ele­ktrycz­nych (latarka, prądnica rowerowa),

c)      określa wartość urządzeń technicznych z punktu widzenia cech użytkowych (łatwa, trudna obsługa), ekonomicznych (tanie, drogie w zakupie i użytko­waniu), estetycznych (np. ładne, brzydkie);

2)      realizuje „drogę” powstawania przedmiotów od pomysłu do wytworu:

a)      przedstawia pomysły rozwiązań technicznych: planuje kolejne czynności, dobiera odpowiednie materiały (papier, drewno, metal, tworzywo sztuczne, materiały włókiennicze) oraz narzędzia,

b)      rozumie potrzebę organizowania działania technicznego (praca indywi­du­alna i zespołowa, utrzymanie ładu i porządku w miejscu pracy),

c)      posiada umiejętności:

-       odmierzania potrzebnej ilości materiału,

-       cię­cia papieru i tektury,

-       montażu modeli papierowych i z tworzyw sztucznych (np. buduje la­tawce, makiety domów, mostów, modele samo­cho­dów, samolotów i statków),

-       w miarę możliwości, montażu obwodów elektrycznych, szeregowych i równoległych z wykorzystaniem gotowych zestawów.

10.  Wychowanie fizyczne i higiena osobista. Uczeń kończący klasę III:

1)      w zakresie sprawności fizycznej:

a)      realizuje marszobieg trwający co najmniej 15 minut,

b)      umie wykonać próbę siły mięśni brzucha oraz próbę gibkości dolnego od­cin­ka kręgosłupa;

2)      w zakresie treningu zdrowotnego:

a)      przyjmuje pozycje wyjściowe i ustawienia do ćwiczeń oraz wykonuje przewrót w przód,

b)      skacze przez skakankę, wykonuje przeskoki jednonóż i obunóż nad niskimi przeszkodami,

c)      wykonuje ćwiczenia równoważne bez przyboru, z przyborem i na przy­rządzie;

3)      w zakresie sportów całego życia i wypoczynku:

a)      posługuje się piłką: rzuca, chwyta, kozłuje, odbija i prowadzi ją,

b)      bierze udział w zabawach, mini grach i grach terenowych, zawodach spor­to­wych, respektując reguły i podporządkowując się decyzjom sędziego,

c)      właściwie zachowuje się w sytuacjach zwycięstwa i porażki;

4)      w zakresie bezpieczeństwa i higieny osobistej:

a)      rozumie potrzebę stosowania koniecznych dla zdrowia zabiegów higie­nicznych (np. mycie zębów, codzienne mycie całego ciała), dba o czystość odzieży (pamięta o zmianie bielizny, skarpet),

b)      przestrzega zasad bezpiecznego zachowania się w trakcie zajęć ruchowych; posługuje się przyborami sportowymi zgodnie z ich przeznaczeniem,

c)      potrafi wybrać bezpieczne miejsce do zabaw i gier ruchowych; wie, do kogo zwrócić się o pomoc w sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia.

11.  Etyka. Uczeń kończący klasę III:

1)      rozumie, że ludzie mają równe prawa, niezależnie od tego, gdzie się urodzili, jak wy­glądają, jaką religię wyznają, jaki mają status materialny; okazuje szacunek starszym;

2)      zastanawia się na tym, na co ma wpływ, na czym mu zależy, do czego może dążyć, nie krzywdząc innych; stara się nieść pomoc potrzebującym;

3)      wie na czym polega prawdomówność i jak ważna jest odwaga przeciwstawiania się kłamstwu i obmowie; potrafi z tej perspektywy oceniać zachowania bohaterów baśni, opowiadań, legend, komiksów;

4)      wie, że nie można przywłaszczać sobie cudzej własności i stara się tego przestrze­gać; wie, że należy naprawić wyrządzoną szkodę; dostrzega, kiedy postaci z baśni, opowiadań, legend, komiksów nie przestrzegają reguły „nie kradnij”;

5)      starannie dobiera przyjaciół i pielęgnuje przyjaźnie w miarę swych możliwości;

6)      wie, że jest częścią przyrody, chroni ją i szanuje.

12.  Język mniejszości narodowej lub etnicznej. Uczeń kończący klasę III:

1)      odbiera wypowiedzi:

a)      uważnie słucha przekazywanych informacje i korzysta z nich,

b)      czyta ze zrozumieniem teksty literackie oraz informacyjne dostępne w I etapie edukacyjnym,

c)      wyciąga wnioski z przesłanek zawartych w tekście,

d)     wyszukuje w tekście potrzebne informacje, stara się korzystać ze słowni­ków i ency­klopedii,

e)      stosuje i zna rolę form użytkowych (życzenia, zaproszenie, zawiadomienie, list, notatka do kroniki itp.) i grzecznościowych w kontaktach między­ludzkich;

2)      tworzy wypowiedzi:

a)      wypowiada się w różnych formach języka mówionego i pisanego (kilku­zda­niowa wypowiedź, krótkie opowiadanie i opis, list, życzenia, zaprosze­nie),

b)      przejawia wrażliwość estetyczną w wypowiedziach inspirowanych twór­czoś­cią dla dzieci; tworzy, przekształca i rozwija swoje wypowiedzi,

c)      dobiera właściwe formy komunikacji w różnych sytuacjach społecznych,

d)     uczestniczy w rozmowach: zadaje pytania, udziela odpowiedzi i prezentuje własne zdanie,

e)      zna alfabet: rozróżnia litery, głoski i znaki fonetyczne; dzieli wyrazy na syla­by; oddziela wyrazy w zdaniu, zdania w tekście i poprawnie je zapisuje (zgod­nie z elementarnymi zasadami ortografii i interpunkcji),

f)       pisze czytelnie i estetycznie,

g)      przepisuje teksty, pisze z pamięci i ze słuchu; w miarę samodzielnie reali­zu­je pisemne zadania domowe,

h)      rozszerza zasób słownictwa poprzez kontakt z testami literackimi i innymi tekstami kultury;

3)      analizuje i interpretuje teksty kultury:

a)      w tekście literackim wybiera określone fragmenty, określa czas i miejsce akcji, wskazuje głównych bohaterów,

b)      czyta i recytuje z uwzględnieniem interpunkcji i intonacji,

c)      wykorzystuje teksty do tworzenia wypowiedzi kreatywnych,

d)     czyta wskazane teksty literackie i wypowiada się na ich temat,

e)      jest przygotowany do w miarę samodzielnego korzystania z podręczników i ze­szytów ćwiczeń oraz innych środków dydaktycznych.

13.  Język regionalny – język kaszubski. Uczeń kończący klasę III:

1)      poznaje elementy przyrody, kultury materialnej i duchowej Kaszub (podczas lekcji i podczas wycieczek):

a)      buduje swoją świadomość językową w zakresie języka kaszubskiego,

b)      wie, że ludzie posługują się różnymi językami,

c)      wie, że Kaszuby to region o bogatej historii, charakterystycznej przyrodzie, ciekawym ukształtowaniu geograficznym;

2)      odbiera wypowiedzi w języku kaszubskim i wykorzystuje pod kierunkiem nauczy­ciela informacje w nich za­war­te; rozumie proste i krótkie wypowiedzi ust­ne o te­ma­tyce związanej z życiem codziennym:

a)      obdarza uwagą rówieśników i dorosłych, słucha ich wypowiedzi i chce zro­zumieć, co oni chcą przekazać,

b)      rozumie sens pisania oraz czytania i orientuje się w oznaczeniach: uprosz­czone rysunki, piktogramy, znaki informacyjne i napisy, strzałki,

c)      interesuje się książką i czytaniem; słucha w skupieniu czytanych utworów (baśni, opowiadań, wierszy, krótkich historyjek),

d)     rozumie proste polecenia w języku kaszubskim i właściwie na nie reaguje,

e)      rozumie sens opowiedzianych w języku kaszubskim historyjek, gdy są wspie­rane obrazkami, gestami, przedmiotami,

f)       uważnie słucha przekazywanych informacji i korzysta z nich,

g)      rozumie wypowiedzi ze słuchu: rozróżnia dźwięki w wyrazach o podob­nym brzmieniu; rozpoznaje zwroty stosowane na co dzień; rozumie ogól­ny sens krótkich oraz łatwych opowiadań i baśni kaszubskich przed­sta­wio­nych za po­mocą obrazów, gestów i przedmiotów; rozumie sens pros­tych dialogów w his­toryjkach obrazkowych (także w nagraniach audio i video);

3)      powtarza słowa i proste wypowiedzi w języku kaszubskim; posługuje się podsta­wo­wym zasobem środków językowych:

a)      mówi tak, aby inni rozumieli to, co chce powiedzieć,

b)      posiada umiejętność pisania i czytania w zakresie wszystkich liter alfabetu kaszub­skiego,

c)      czyta proste, krótkie teksty zawarte w książkach zalecanych dla uczniów klas I-III szkoły podstawowej,

d)     pisze proste, krótkie zdania, ze szczególnym uwzględnieniem estetyki i po­prawności graficznej pisma,

e)      zna podstawowe pojęcia z zakresu wiedzy o języku, jak: wyraz, głoska, litera, sylaba, zdanie, alfabet: rozróżnia litery i głoski; dzieli wyrazy na sylaby; oddziela wyrazy w zdaniu, zdania w tekście i poprawnie je zapisuje (zgodnie z ele­mentarnymi zasadami ortografii i interpunkcji),

f)       nazywa obiekty w najbliższym otoczeniu,

g)      czyta ze zrozumieniem proste teksty literackie przewidziane w I etapie edu­ka­cyjnym,

h)      przepisuje teksty, pisze z pamięci,

i)        rozszerza zasób słownictwa;

4)      ilustruje usłyszany tekst:

a)      uczestniczy w dramie, ilustruje zachowania bohatera literackiego lub wy­myś­lonego – mimiką, gestem, ruchem,

b)      rozumie umowne znaczenie rekwizytu i umie posłużyć się nim w odgry­wanej scence,

c)      tworzy ilustracje do przeczytanego tekstu;

5)      wygłasza z pamięci krótkie teksty w języku kaszubskim:

a)      recytuje wierszyki i rymowanki, śpiewa piosenki z repertuaru dziecięcego,

b)      czyta i recytuje teksty kaszubskie z uwzględnieniem interpunkcji i into­nacji.

Zadania szkoły na I etapie edukacyjnym. Uwagi o realizacji

1.      Dla zapewnienia ciągłości wychowania i kształcenia nauczyciele uczący w klasie I szkoły podstawowej zo­bo­wiązani są znać Podstawę programową wychowania przedszkolnego.

2.      Trzeba zadbać o adaptację dzieci do warunków szkolnych, w tym o ich poczucie bez­pieczeństwa. Czas trwania okresu adaptacyjnego określa nauczyciel, biorąc pod uwagę potrzeby dzieci.

3.      Sale lekcyjne powinny składać się z dwóch części: edukacyjnej (wyposażonej w tablicę, stoliki itp.) i rekreacyjnej (odpowiednio do tego przystosowanej). Zalecane jest wyposażenie sal w pomoce dydaktyczne i przedmioty potrzebne do zajęć (np. liczmany), sprzęt audiowizualny, komputery z dostępem do Internetu, gry i zabawki dydaktyczne, kąciki tematyczne (np. przyrody), biblioteczkę itp. Uczeń powinien mieć możliwość pozostawienia w szkole części swych podręczników i przyborów szkolnych.

4.      Wskazane jest, aby edukacja w klasach I-III odbywała się w zespołach rówieś­niczych liczących nie więcej niż 26 osób.

5.      Edukacja wczesnoszkolna realizowana jest formie kształcenia zintegrowanego lub przedmiotowego z należytą troską o korelację treści wszystkich obszarów eduka­cyj­nych. Ze względu na prawidłowości rozwoju umysłowego dzieci, treści kształcenia powinny narastać i rozszerzać się w układzie spiralnym tzn. że w każ­dym na­stępnym roku edukacji wiadomości i umiejętności nabyte przez ucznia mają być powta­rzane i po­głębiane, a potem rozszerzane.

6.      W klasach I-III edukację dzieci powierza się jednemu nauczycielowi. Jeżeli szkoła dyspo­nuje specjalistami w zakresie edukacji muzycznej, plastycznej, wychowania fizycz­nego, zajęć komputerowych i języka obcego nowożytnego, można im powierzyć realizację tych obszarów edu­ka­cyjnych.

7.      Edukacja polonistyczna. W początkowym okresie kontynuowany jest, rozpo­czę­ty w przed­szkolu proces kształtowania dojrzałości dzieci do nauki czytania i pisa­nia. Umiejętności te kształtuje się według wybranej metody, dbając o łączenie czytania z pisaniem. W klasie I około połowy czasu przeznaczonego na edukację polonistyczną uczniowie mogą zajmować się rysowaniem i pisaniem, siedząc przy stolikach. Trzeba też pamiętać o tym, że klasa I jest pierwszym etapem nauki czytania i pisania, a umie­jętności te są intensywnie kształtowane w klasie II i III, tak aby uczniowie klasy III wykazali się umiejętnościami podanymi w podstawie programowej.

8.      Ważnym celem edukacji polonistycznej jest rozwijanie u dzieci zamiłowania do czy­tel­­nictwa poprzez słuchanie pięknego czytania i rozmawianie o przeczytanych utwo­rach oraz korzystanie z bibliotek (np. biblioteki szkolnej). Dobór lektur ma uwzględnić następu­jące gatunki literatury dziecięcej: baśnie, bajki, legendy, opowiadania, wiersze, komi­ksy. Przy wyborze lektur trzeba się kierować realnymi umiejętnościami czytelniczymi dzieci, a także potrzebami wychowawczymi i edukacyjnymi. Dzieci powinny uczyć się na pamięć wierszy, fragmentów prozy, tekstów piosenek itp.

9.      Edukacja matematyczna. W pierwszych miesiącach nauki w centrum uwagi jest wspomaganie rozwoju czynności umysłowych ważnych dla uczenia się matematyki. Dominującą formą zajęć są w tym czasie zabawy, gry i sytuacje zadaniowe, w których dzieci manipulują specjalnie dobranymi przedmio­tami, np. liczmanami. Następnie dba się o budowanie w umysłach dzieci pojęć liczbowych i sprawności rachunkowych na sposób szkolny. Dzieci mogą korzystać z zeszy­tów ćwiczeń najwyżej przez jedną czwartą czasu przeznaczonego na edukację matema­tyczną. Przy układaniu i rozwią­zywaniu zadań trzeba zadbać o wstępną matema­tyzację: dzieci rozwiązują zadania matematyczne manipulując przed­miotami lub obiektami zastępczymi, potem zapisują rozwiązanie w zeszycie w kratkę.

10.  Wiedza przyrodnicza nie może być kształtowana wyłącznie na podstawie pakie­tów edukacyjnych, informacji z Internetu. Edukacja przyrodnicza powinna być realizowana także w naturalnym środowisku poza szkołą. W sali lekcyjnej powinny być kąciki przyrody. Jeżeli w szkole nie ma warunków do prowadzenia hodowli roślin i zwierząt, trzeba organizować dzieciom zajęcia w ogrodzie botanicznym, w gospodarstwie rol­nym itp.

11.  Zajęcia komputerowe należy rozumieć dosłownie jako zajęcia z komputerami, prowa­dzone w korelacji z pozostałymi obszarami edukacji. Należy zadbać o to, aby w sali lekcyjnej było kilka kompletnych zestawów komputerowych
z oprogramowaniem odpo­wiednim do wieku, możliwości i potrzeb uczniów. Komputery w klasach I-III są wykorzystywane jako urządzenia, które wzbogacają proces nauczania i uczenia się o teksty, rysunki i animacje tworzone przez uczniów, kształtują ich aktywność (gry i zabawy), utrwalają umiejętności (programy edukacyjne na płytach i w sieci), rozwijają zainteresowania itp. Uczniom klas I-III należy umożliwić korzystanie ze szkolnej pracowni komputerowej. Każdy uczeń powinien mieć tam do dyspozycji osobny komputer.

12.  Język obcy nowożytny. Trzeba dzieciom organizować również inne, pozalek­cyjne formy nauki ję­zy­ka obcego np. zajęcia w szkolnym klubie, spotkania czy­telnicze w bibliotece, seanse filmowe w świetlicy szkolnej itp.

13.  Edukacja muzyczna. Oprócz zajęć typowo muzycznych zaleca się włączanie muzyki do codziennych zajęć szkolnych jako tło tematu, przy organizacji aktywności ruchowej, w celu wyciszenia itp.

14.  Wychowanie fizyczne. Zaleca się, aby zajęcia z dziećmi prowadzone były na boisku, w ogrodzie, w sali gimnastycznej itp. Czas przeznaczony na ten zakres kształcenia ma być przeznaczony na rozwijanie sprawności fizycznej i ruchowej uczniów.

15.  Ze względu na specyfikę dziecięcego rozumowania w trakcie zajęć z etyki zaleca się analizę zachowania postaci literackich (z baśni, bajek, opowiadań itp.), filmowych i tele­wizyjnych. Uniknie się wówczas kłopotów wychowawczych wynikających z na­d­­­miernej, nieuzasadnionej i pochopnej nieraz krytyki wydarzeń z udziałem rówieś­ników.

16.  Doceniając rolę edukacji zdrowotnej, treści z tego zakresu zostały umieszczone w wielu obszarach kształcenia, np. w obszarze wychowania fizycznego, edukacji przy­rodniczej i społecznej. Ze względu na dobro uczniów należy zadbać, aby rozumieli oni konieczność oraz mieli nawyk dbania o zdrowie swoje i innych.

17.  Każde dziecko jest uzdolnione. Nauczyciel ma odkryć te uzdolnienia i rozwijać je. W trosce o to, aby dzieci odczuwały satysfakcję z działalności twórczej, trzeba stwa­rzać im warunki do prezentowania swych osiągnięć, np. muzycznych, wokalnych, recytatorskich, tanecznych, sportowych, konstrukcyjnych.

18.  Ocena postępów ucznia ma charakter opisowy. W klasie III ocenę opisową można uzupełnić formą oceniania, która jest stoso­wana w klasach IV-VI szkoły podstawowej.

19.  Zaleca się ocenianie postępów uczniów na podsta­wie ich aktywności edukacyjnej na zajęciach oraz analizy uczniowskich zeszytów i innych wytworów.

20.  Szkoła organizuje:

1)      zajęcia opiekuńcze zapewniające dzieciom interesujące spędza­nie czasu, przyjazną atmosferę i bezpieczeństwo; 

2)      zajęcia korekcyjno-wyrównawcze dla uczniów, którzy mają szczególne potrzeby (np. wada wymowy, wada postawy) lub mają trudności w sprostaniu wymaganiom szkoły;

3)      zajęcia rozwijające szczególne zdolności i zainteresowania uczniów.


II ETAP EDUKACYJNY: KLASY IV-VI

Poniżej przedstawiono cele kształcenia w formie wymagań ogólnych oraz treści nauczania i ocze­­kiwane umiejętności – w formie wymagań szczegółowych, dla każdego przedmiotu na­u­czania. Następnie sformułowano zadania szkoły na II etapie edukacyjnym, w kontekście realizacji tak sformułowanych wymagań.

JĘZYK POLSKI

 

Cele kształcenia – wymagania ogólne

I.          Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji.

Uczeń rozwija sprawność uważnego słuchania, czytania głośnego i cichego oraz umiejętność rozumienia znaczeń dosłownych i prostych znaczeń przenośnych; zdobywa świadomość języka jako wartościowego i wielofunkcyjnego narzędzia kształtowania wypowiedzi, rozwija umiejęt­ność poszukiwania interesujących go informacji, a także ich porządkowania oraz poznawa­nia dzieł sztuki; uczy się rozpoznawać różne teksty kultury, w tym użytkowe oraz stosować odpowiednie sposoby ich odbioru.

II.       Analiza i interpretacja tekstów kultury.

Uczeń poznaje teksty kultury odpowiednie dla stopnia rozwoju emocjonalnego i intelektu­alnego; rozpoznaje ich konwencje gatunkowe; uczy się je odbierać świadomie i refleksyjnie; kształtuje świadomość istnienia w tekście znaczeń ukrytych; rozwija zainteresowania różnymi dziedzi­nami kultury; poznaje specyfikę literackich i pozaliterackich sposobów wypowiedzi artys­tycznej; w kontakcie z dziełami kultury kształtuje hierarchię wartości, swoją wrażliwość, gust estetyczny, poczucie własnej tożsamości.

III.    Tworzenie wypowiedzi.

Uczeń rozwija umiejętność wypowiadania się w mowie i w piśmie na tematy poruszane na lekcji, związane z poznawanymi tekstami kultury i własnymi zainteresowaniami; dba o po­prawność wypowiedzi własnych, a ich formę kształtuje odpowiednio do celu wypowiedzi; wykorzystując posiadane umiejętności, rozwija swoją wiedzę o języku.

Treści nauczania i umiejętności – wymagania szczegółowe

1.      Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji.

1)      Czytanie i słuchanie. Uczeń:

a)      sprawnie czyta teksty głośno i cicho,

b)      określa temat i główną myśl tekstu,

c)      identyfikuje nadawcę i odbiorcę wypowiedzi (autora, narratora, czytelnika, słucha­cza),

d)     identyfikuje wypowiedź jako tekst informacyjny, literacki, reklamowy,

e)      rozpoznaje formy gatunkowe (zaproszenie, życzenia i gratulacje, zawiadomienie i ogło­szenie, instrukcję – w tym przepis),

f)       odróżnia zawarte w tekście informacje ważne od drugorzędnych,

g)      wyszukuje w tekście informacje wyrażone wprost i pośrednio (ukryte),

h)      rozumie dosłowne i przenośne znaczenie wyrazów w wypowiedzi,

i)        wyciąga wnioski wynikające z przesłanek zawartych w tekście (w tym rozpoznaje w nim prawdę lub fałsz),

j)        dostrzega relacje między częściami składowymi wypowiedzi (tytuł, wstęp, rozwi­nięcie, zakończenie; akapity);

2)      Samokształcenie i docieranie do informacji. Uczeń korzysta z informacji zawartych
w encyklopedii, słowniku ortograficznym, słowniku języka polskiego (małym lub pod­ręcznym), słowniku wyrazów blisko­znacznych;

3)      Świadomość językowa. Uczeń:

a)      rozpoznaje podstawowe funkcje składniowe wyrazów użytych w wy­po­wie­dziach (podmiot, orzeczenie, dopełnienie, przydawka, okolicznik),

b)      rozpoznaje w tekście zdania pojedyncze nierozwinięte i rozwinięte, pojedyncze i złożone (współrzędnie i podrzędnie), równoważniki zdań – i rozumie ich funkcje,

c)      rozpoznaje w wypowiedziach podstawowe części mowy (rzeczownik, czaso­wnik, przymiotnik, przysłówek, liczebnik, zaimek, przyimek, spójnik) i wska­zuje różnice między nimi,

d)     rozpoznaje w tekście formy przypadków, liczb, osób, czasów i rodzajów gra­ma­tycznych – rozumie ich funkcje w wypowiedzi,

e)      rozpoznaje znaczenie niewerbalnych środków komunikowania się (gest, wyraz twarzy, mimika, postawa ciała).

2.      Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela.

1)      Wstępne rozpoznanie. Uczeń:

a)      nazywa swoje reakcje czytelnicze (np. wrażenia, emocje),

b)      konfrontuje sytuację bohaterów z własnymi doświadczeniami,

c)      wyraża swój stosunek do postaci;

2)      Analiza. Uczeń:

a)      dostrzega swoistość artystyczną dzieła,

b)      odróżnia fikcję artystyczną od rzeczywistości,

c)      odróżnia realizm od fantastyki,

d)     rozpoznaje w tekście literackim porównanie, przenośnię, epitet, wyraz dźwięko­naśladowczy i objaśnia ich role,

e)      rozpoznaje wers, zwrotkę (strofę), rym, rytm, refren; odróżnia wiersz rymowany i nierymowany (biały),

f)       wyodrębnia elementy składające się na widowisko teatralne (gra aktorska, reżyseria, dekoracja, charakteryzacja, kostiumy, rekwizyty),

g)      wyodrębnia elementy dzieła filmowego i telewizyjnego (scenariusz, reżyseria, ujęcie, gra aktorska),

h)      wskazuje cechy charakterystyczne przekazów audiowizualnych (filmu, pro­gra­mu informacyjnego, programu rozrywkowego), potrafi nazwać ich tworzywo (ruchome obrazy, warstwa dźwiękowa),

i)        omawia akcję, wyodrębnia wątki i wydarzenia,

j)        charakteryzuje i ocenia bohaterów,

k)      identyfikuje opowiadanie, powieść, baśń, legendę, mit, bajkę, fraszkę, wiersz, przysłowie, komiks;

3)      Interpretacja. Uczeń:

a)      odbiera teksty kultury na poziomie dosłownym i przenośnym,

b)      objaśnia morał bajki oraz samodzielnie formułuje przesłanie baśni;

4)      Wartości i wartościowanie. Uczeń odczytuje wartości pozytywne i ich przeciwieństwa wpisane w teksty kultury (np. przyjaźń – wrogość; miłość – nienawiść, prawda – kłamstwo, wierność – zdrada).

3.      Tworzenie wypowiedzi.

1)      Mówienie i pisanie. Uczeń:

a)      tworzy spójne teksty na tematy poruszane na lekcjach – związane z otaczającą rzeczywistością i poznanymi tekstami kultury,

b)      dostosowuje sposób wyrażania się do oficjalnej i nieoficjalnej sytuacji komu­nikacyjnej oraz do zamierzonego celu,

c)      formułuje pytania do tekstu,

d)     świadomie posługuje się różnymi formami językowymi oraz (w wypowiedzi ustnej) mimiką, gestykulacją, postawą ciała,

e)      tworzy wypowiedzi pisemne w następujących formach gatunkowych: opowia­danie z dialogiem (twórcze i odtwórcze); pamiętnik i dziennik (pisane z per­spektywy bohatera literackiego lub własnej); list oficjalny; proste sprawo­zdanie (np. z wycie­czki, z wydarzeń sportowych); opis postaci, przedmiotu, krajobrazu; ogłoszenie, zaproszenie, prosta notatka,

f)       stosuje w wypowiedzi pisemnej odpowiednią kompozycję i układ graficzny zgodny z wymogami danej formy gatunkowej (w tym wydziela akapity),

g)      sporządza plan odtwórczy wypowiedzi (ramowy i szczegółowy),

h)      uczestnicząc w rozmowie, słucha z uwagą wypowiedzi innych, mówi na temat; prezentuje własne zdanie i uzasadnia je,

i)        czytając głośno, wyraziście, przekazuje intencję tekstu, właściwie akcentuje wyra­zy, wprowadza pauzę, stosuje odpowiednią intonację,

j)        recytuje teksty poetyckie oraz fragmenty prozy, podejmując próbę głosowej ich interpretacji;

2)      Świadomość językowa. Uczeń:

a)      rozróżnia i poprawnie zapisuje zdania oznajmujące, pytające i rozkazujące,

b)      przekształca zdania złożone w pojedyncze i odwrotnie, a także zdania w równo­­waż­niki zdań i odwrotnie – odpowiednio do przyjętego celu,

c)      stosuje poprawne formy gramatyczne wyrazów odmiennych,

d)     poprawnie stopniuje przymiotniki i przysłówki i używa ich we właściwych kontekstach,

e)      pisze poprawnie pod względem ortograficznym (w tym w razie potrzeby wykorzystuje wiedzę: o wymianie głosek w wyrazach pokrewnych oraz w te­ma­tach fleksyjnych wyrazów odmiennych; o różnicach w wymowie
i pisowni samogłosek ustnych i nosowych, spółgłosek twardych i miękkich, dźwięcznych i bez­dźwięcznych; o zapisie „nie” z rzeczownikami, przy­miot­nikami i czasowni­kami; o sposobach pisania nazw własnych i nazw pospo­litych),

f)       poprawnie używa znaków interpunkcyjnych: kropki, przecinka, znaku zapytania, cudzysłowu, dwukropka, nawiasu, znaku wykrzyknika,

g)      operuje słownictwem z określonych kręgów tematycznych (na tym etapie skoncentrowanym przede wszystkim wokół tematów: dom, rodzina, szkoła
i nauka, środowisko przyrodnicze i społeczne).

Teksty kultury poznawane w całości – nie mniej niż cztery pozycje książkowe w roku oraz wybrane przez nauczyciela teksty o mniejszej objętości:

Frances Hodgson Burnett Tajemniczy ogród; Jan Brzechwa Akademia Pana Kleksa; Carlo Collodi Pinokio; Roald Dahl Charlie i fabryka czekolady; Antonina Domańska Historia żółtej ciżemki, Irena Jurgielewiczowa Ten obcy; Stanisław Lem Bajki robotów; Clive Staples Lewis Lew, Czarownica i stara szafa; Astrid Lindgren Bracia Lwie Serce; Kornel Makuszyński Szatan z siódmej klasy; Aleksander Minkowski Dolina Światła; Ferenc Molnár Chłopcy z Placu Broni; Ulisses Moore Wrota czasu; Lucy Maud Montgomery Ania z Zielonego Wzgórza; Edmund Niziurski – wybrana powieść (np. Niewiarygodne przygody Marka Piegusa, Sposób na Alcybiadesa); Joanna Olech Dynastia Miziołków; Joanna Onichimowska – wybrana powieść (np. Duch starej kamienicy, Daleki rejs); René Goscinny,Jean-Jacques Sempé Mikołajek (wybór opowiadań z dowolnego tomu); Henryk Sienkiewicz W pustyni i w puszczy; Alfred Szklarski – wybrana powieść (np. Tomek w krainie kangurów); Dorota Terakowska Władca Lewawu; Mark Twain Przygody Tomka Sawyera;John Ronald Reuel Tolkien Hobbit, czyli tam i z powrotem;Juliusz Verne W 80 dni dookoła świata; Moony Witcher Dziewczynka z szóstego księżyca; wybór mitów greckich, baśni i legend; wybór kolęd; wybór pieśni patriotycznych; wybór poezji, w tym utwory dla dzieci i młodzieży; film i widowisko teatralne z repertuaru dziecięcego; wybrane programy telewizyjne.

 


JĘZYK OBCY NOWOŻYTNY

Cele kształcenia – wymagania ogólne

I.       Znajomość środków językowych.

Uczeń posługuje się bardzo podstawowym zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych oraz fonetycznych), umożliwiającym realizację pozostałych wymagań w zakresie opisanej tematyki.

II.    Rozumienie wypowiedzi.

Uczeń rozumie bardzo proste i krótkie wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie i powoli, w standardowej odmianie języka, a także krótkie i proste wypowiedzi pisemne na tematy wymienione w wymaganiach szczegółowych.

III. Tworzenie wypowiedzi.

Uczeń samodzielnie formułuje bardzo krótkie, proste i zrozumiałe wypowiedzi ustne i pise­mne na tematy wymienione w wymaganiach szczegółowych.

IV. Reagowanie na wypowiedzi.

Uczeń uczestniczy w prostej rozmowie i w typowych sytuacjach reaguje w sposób zro­zu­miały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, w zakresie opisanym w wymaganiach szcze­gółowych.

V.    Przetwarzanie wypowiedzi.

Uczeń potrafi zmienić formę przekazu ustnego lub pisemnego w zakresie opisanym w wy­maganiach szczegółowych.

Treści nauczania i umiejętności – wymagania szczegółowe

1.      Uczeń posługuje się bardzo podstawowym zasobem środków językowych: leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych oraz fonetycznych, umożliwiającym realizację pozostałych wymagań ogólnych w zakresie następujących tematów:

1)      człowiek (dane personalne, wygląd zewnętrzny, uczucia i emocje, zaintere­so­wa­nia);

2)      dom (miejsce zamieszkania, opis domu, pomieszczeń domu i ich wyposażenia);

3)      szkoła (przedmioty nauczania, przybory szkolne);

4)      praca (popularne zawody);

5)      życie rodzinne i towarzyskie (członkowie rodziny, koledzy, przyjaciele, czynności życia codziennego, formy spędzania czasu wolnego);

6)      żywienie (artykuły spożywcze, posiłki);

7)      zakupy i usługi (rodzaje sklepów, towary, sprzedawanie i kupowanie);

8)      podróżowanie i turystyka (środki transportu, kierunki świata);

9)      kultura (święta, obrzędy);

10)  sport (popularne dyscypliny sportu, sprzęt sportowy);

11)  zdrowie (samopoczucie, higiena codzienna);

12)  świat przyrody (pogoda, rośliny i zwierzęta, krajobraz).

2.      Uczeń rozumie wypowiedzi ze słuchu:

1)      reaguje na polecenia;

2)      rozumie znaczenie zwrotów dnia codziennego adresowanych do ucznia;

3)      rozumie ogólny sens prostego tekstu;

4)      wyszukuje proste informacje szczegółowe w tekście słuchanym;

5)      rozpoznaje rodzaje sytuacji komunikacyjnych (np. u lekarza, w sklepie, na dwor­cu, w szkole);

6)      rozumie intencje rozmówców (np. podawanie informacji, wyrażanie prośby, zgody lub braku zgody, żartowanie).

3.      Uczeń rozumie krótkie, proste, kilkuzdaniowe wypowiedzi pisemne:

1)      rozumie ogólny sens tekstu;

2)      wyszukuje proste informacje szczegółowe w tekście;

3)      rozpoznaje różne rodzaje tekstów, np. list prywatny, email, sms, opowiadanie, za­pro­szenie, kartka pocztowa.

4.      Uczeń tworzy kilkuzdaniowe wypowiedzi ustne według wzoru:

1)      opisuje ludzi, przedmioty i miejsca;

2)      opowiada o czynnościach życia codziennego;

3)      przedstawia swoje upodobania i uczucia.

5.      Uczeń tworzy kilkuzdaniowe wypowiedzi pisemne według wzoru:

1)      opisuje ludzi, przedmioty i miejsca;

2)      opisuje czynności dnia codziennego;

3)      przedstawia swoje upodobania i uczucia.

6.      Uczeń reaguje ustnie w prostych sytuacjach dnia codziennego:

1)      przedstawia siebie i członków swojej rodziny;

2)      podaje swój wiek i miejsce zamieszkania;

3)      podaje swoje upodobania;

4)      mówi co posiada i co potrafi robić;

5)      prosi o informacje;

6)      wyraża swoje emocje;

7)      wyraża prośbę i podziękowanie.

7.      Uczeń reaguje w formie prostego tekstu pisanego w prostych sytuacjach życia codzien­nego:

1)      udziela podstawowych informacji na swój temat;

2)      wyraża podziękowania.

8.      Uczeń przetwarza tekst ustnie lub pisemnie:

1)      przekazuje ustnie informacje uzyskane z tekstu słuchanego lub czytanego;

2)      zapisuje informacje uzyskane z tekstu słuchanego lub czytanego.

9.      Uczeń dokonuje samooceny (np. przy użyciu portfolio językowego) i wykorzystuje tech­ni­ki samodzielnej pracy nad językiem (np. korzystanie ze słownika, poprawianie błędów, zapamiętywanie nowych wyrazów).

10.  Uczeń współdziała w grupie, np. w lekcyjnych i pozalekcyjnych językowych pracach pro­jek­towych.

11.  Uczeń korzysta ze źródeł informacji w języku obcym (np. encyklopedie, media) również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnej.

12.  Uczeń stosuje strategie komunikacyjne (np. domyślanie się znaczenia wyrazów z kon­tekstu, rozumienie tekstu zawierającego nieznane słowa i zwroty).

13.  Uczeń posiada świadomość językową (np. podobieństw i różnic między językami).

 

MUZYKA

Cele kształcenia – wymagania ogólne

I.       Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji w nich zawartych.

Uczeń poznaje podstawowe pojęcia i terminy muzyczne, rozumie ich znaczenie i wyko­rzystuje w wykonywaniu i słuchaniu muzyki, prowadzeniu rozmów o muzyce oraz poszu­kiwaniu infor­macji o muzyce.

II.    Tworzenie wypowiedzi.

Uczeń tworzy wypowiedzi – wykonuje utwory muzyczne i tańce, improwizuje i komponuje proste struktury dźwiękowe i układy taneczno-ruchowe, przedstawia cechy i charakter słucha­nych i wykonywanych utworów słowami lub innymi środkami ekspresji.

III. Analiza i interpretacja tekstów kultury.

Uczeń interpretuje wykonywane utwory zgodnie z tekstem, charakterem i funkcją. Słucha muzyki, rozpoznaje, rozróżnia i omawia jej cechy, przedstawia własny stosunek do słucha­nego i wykonywanego repertuaru.

Treści nauczania i umiejętności – wymagania szczegółowe

1.      Odbiór i wykorzystanie informacji. Uczeń:

1)      stosuje podstawowe pojęcia muzyczne (melodia, akompaniament, rytm, dźwięk, akord, gama, tempo);

2)      wykorzystuje w śpiewie oraz w grze na instrumentach znajomość pojęć i terminów muzycznych określających podstawowe elementy muzyki (melodię, rytm, har­monię, agogikę, dynamikę, artykulację);

3)      odczytuje i zapisuje elementy notacji muzycznej (nazwy siedmiu dźwięków gamy oraz ich położenie na pięciolinii, klucz wiolinowy, znaki graficzne pięć wartości rytmicznych nut i pauz, podstawowe oznaczenia metryczne, agogiczne, dynamicz­ne i artykulacyjne);

4)      poprawnie używa nazw podstawowych instrumentów muzycznych, głosów ludz­kich (sopran, alt, tenor, bas) i zespołów wykonawczych (np. chór, orkiestra);

5)      określa charakterystyczne cechy polskich tańców narodowych (poloneza, krako­wiaka, mazura, kujawiaka i oberka);

6)      wymienia nazwy epok w dziejach muzyki i potrafi wskazać kompozytorów repre­zen­tatywnych dla baroku, klasycyzmu, romantyzmu i muzyki XX w.;

7)      korzysta z multimedialnych źródeł muzyki i informacji o muzyce.

2.      Tworzenie wypowiedzi. Uczeń:

1)      poprawnie śpiewa z pamięci polski hymn narodowy oraz hymn Unii Europejskiej;

2)      śpiewa ze słuchu (powtarza wzór lub powtarza i wykonuje z pamięci) lub z wyko­rzys­taniem nut (w zespole, solo, a cappella, z towa­rzyszeniem instrumentu) pio­sen­ki z repertuaru dziecięcego i popularnego, wybrane pieśni patriotyczne, kanony (minimum 10 różnorodnych utworów wokalnych w roku szkolnym);

3)      Śpiewa, dbając o higienę głosu (stosuje ćwiczenia oddechowe, dykcyjne i emi­syj­ne);

4)      gra na instrumentach ze słuchu i z wykorzystaniem nut (solo i w zespole) melodie, schematy rytmiczne, proste utwory i akompaniamenty (uczeń gra na jednym lub kilku instrumentach. Do wyboru: dowolny instrument klasyczny lub elektroniczny, np. flet pros­ty, instrument klawiszowy, dzwonki, instrumentarium perkusyjne Orfa);

5)      odtwarza ruchem i gestodźwiękami proste rytmy i schematy rytmiczne, wykonuje kroki, figury i układy taneczne poloneza i krakowiaka, tańców ludowych (szcze­gólnie własnego regionu) oraz podstawowe kroki wybranych tańców towarzyskich

6)      tworzy proste struktury rytmiczne, sygnały dźwiękowe, swobodne akompania­menty, prosty dwugłos (burdon, nagłos), ilustracje dźwiękowe do scen sytua­cyjnych, tekstów literackich i obrazów (samodzielnie i pod kierunkiem nauczy­ciela);

7)      tworzy improwizacje ruchowe do muzyki;

8)      tworzy według ustalonych zasad improwizacje wokalne i instrumentalne (ćwicze­nie wykonuje samodzielnie i pod kierunkiem nauczyciela, z wykorzysta­niem in­stru­­mentów wskazanych wyżej lub wykonanych przez uczniów);

9)      tworzy wypowiedzi o muzyce za pomocą środków pozamuzycznych – odzwier­ciedla graficznie cechy muzyki i form muzycznych, rysuje, maluje i układa teksty do muzyki, opisuje słowami cechy i charakter słuchanych utworów.

3.      Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń:

1)      świadomie odbiera muzykę – słucha (słuchanie analityczne, ukierunkowane przez nauczyciela na wybrane cechy utworu) wybranych dzieł literatury muzycznej (w całości lub fragmentów) reprezentatywnych dla kolejnych epok (od średnio­wiecza do XX w.) oraz dla muzyki jazzowej i rozrywkowej, słucha polskich pieśni patriotycznych oraz utworów ludowych w postaci oryginalnej i stylizowanej;

2)      rozpoznaje cechy i budowę utworu muzycznego – określa nastrój, tempo, dynami­kę, fakturę jednogłosową i wielogłosową, rozróżnia podstawowe formy muzyczne (A, AB, ABA, rondo, wariacje);

3)      rozróżnia podstawowe głosy ludzkie (sopran, alt, tenor, bas), rodzaje zespołu wy­ko­­na­­w­czego (soliści, orkiestra symfoniczna, różne typy chórów i zespołów), określa grupy instrumentów (strunowe – smyczkowe, szarpane, uderzane; dęte drew­niane i blaszane; perkusyjne) i główne instrumenty z tych grup;

4)      rozpoznaje charakterystyczne cechy polskich tańców narodowych (poloneza, kra­ko­wiaka, mazura, kujawiaka i oberka);

5)      charakteryzuje wybrane utwory muzyczne wysłuchane i omówione na lekcjach oraz inne, określając cechy muzyki, które decydują o charakterze dzieła;

6)      porządkuje chronologicznie postacie kompozytorów – J. S. Bach, W. A. Mozart,
L. van Beethoven, F. Chopin, S. Moniuszko, W. Lutosławski;

7)      interpretuje (gra i śpiewa) utwory zgodnie ze wskazówkami wykonawczymi umieszczonymi w nutach oraz własnym odczuwaniem muzyki.

PLASTYKA

Cele kształcenia – wymagania ogólne

I.       Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji – percepcja sztuki.

II.    Tworzenie wypowiedzi – ekspresja przez sztukę.

III. Analiza i interpretacja tekstów kultury – recepcja sztuki.

  

Treści nauczania i umiejętności – wymagania szczegółowe

1.      Percepcja sztuki. Uczeń:

1)      określa swoją przynależność kulturową poprzez kontakt z wybranymi dziełami sztuki, zabytkami i tradycją w swoim środowisku lokalnym i regionalnym, a także uczestniczy w życiu kulturalnym tego środowiska (zna placówki kultury działające na jego rzecz);

2)      korzysta z przekazów medialnych oraz stosuje ich wytwory w swojej działalności zgodnie z elementarnymi zasadami prawa autorskiego dotyczącymi ochrony włas­noś­ci intelektualnej.

2.      Ekspresja przez sztukę. Uczeń:

1)      podejmuje działalność twórczą, posługując się podstawowymi środkami wyrazu plastycznego i innych dziedzin sztuki (fotografiki, filmu) w kompozycji na płasz­czyźnie i w przestrzeni (stosując określone materiały, narzędzia i techniki właściwe dla tych dziedzin sztuki);

2)      realizuje projekty w zakresie form użytkowych, w tym służące kształtowaniu wizerunku i otoczenia człowieka oraz upowszechnianiu kultury w społecznościach szkolnej i lokalnej (stosując także narzędzia i wytwory multimedialne).

3.      Recepcja sztuki. Uczeń:

1)      rozróżnia dyscypliny w takich dziedzinach jak architektura, sztuki plastyczne oraz w innych sztukach wizualnych (fotografika, film) i przekazach medialnych (telewizja, Internet);

2)      rozpoznaje wybrane dzieła architektury i sztuk plastycznych należące do polskiego  i europejskiego dziedzictwa kultury oraz opisuje ich funkcje i cechy charaktery­styczne na tle epoki (posługując się podstawowymi terminami i pojęciami właści­wymi dla tych dziedzin sztuki).

 

HISTORIA I SPOŁECZEŃSTWO

Cele kształcenia – wymagania ogólne

I.       Chronologia historyczna.

Uczeń posługuje się podstawowymi określeniami czasu historycznego: okres p.n.e., n.e., tysiąclecie, wiek, rok. Przyporządkowuje fakty historyczne datom. Oblicza upływ czasu mię­dzy wydarzeniami historycznymi i umieszcza je na linii chronologicznej. Dostrzega związki teraźniejszości z przeszłością.

II.    Analiza i interpretacja historyczna.

Uczeń odpowiada na proste pytania postawione do tekstu źródłowego, planu, mapy, ilustra­cji. Pozyskuje informacje z różnych źródeł oraz selekcjonuje je i porządkuje. Stawia pytania dotyczące przyczyn i skutków analizowanych wydarzeń historycznych i współczesnych.

III. Tworzenie narracji historycznej.

Uczeń tworzy krótką wypowiedź o postaci i wydarzeniu historycznym, posługując się pozna­nymi pojęciami. Przedstawia własne stanowisko i próbuje je uzasadnić.

IV. Zainteresowanie problematyką społeczną.

Uczeń dziwi się, to znaczy ma nawyk dociekania w kontekście społecznym – zadaje pytania „dlaczego jest tak jak jest" i „czy mogłoby być inaczej" i próbuje odpowiedzieć na te pytania.

V.    Współdziałanie w sprawach publicznych.

Uczeń współpracuje z innymi – planuje, dzieli się zadaniami i wywiązuje z nich.

Treści nauczania i umiejętności – wymagania szczegółowe

1.      Refleksja nad sobą i otoczeniem społecznym. Uczeń:

1)      wyjaśnia, w czym wyraża się odmienność i niepowtarzalność każdego człowieka;

2)      podaje przykłady różnorodnych potrzeb człowieka oraz sposoby ich zaspakajania;

3)      wyjaśnia znaczenie rodziny w życiu oraz wskazuje przykłady praw i obowiązków przysługujących poszczególnym członkom rodziny;

4)      wyraża opinię na temat kultywowania tradycji i gromadzenia pamiątek rodzin­nych;

5)      charakteryzuje społeczność szkolną z uwzględnieniem swoich praw i obo­wiąz­ków;

6)      formułuje i uzasadnia własną opinię o działalności samorządu uczniowskiego;

7)      tłumaczy, odwołując się do przykładów, na czym polega postępowanie spra­wie­dliwe;

8)      wyjaśnia, w czym przejawia się uprzejmość i tolerancja;

9)      podaje przykłady konfliktów między ludźmi i proponuje sposoby ich rozwiązy­wania.

2.      Mała ojczyzna. Uczeń:

1)      opisuje swoją „małą Ojczyznę”, uwzględniając tradycję historyczno-kulturową i problemy społeczno-gospodarcze;

2)      zbiera informacje o rozmaitych formach upamiętniania postaci i wydarzeń z prze­sz­łości „małej Ojczyzny” i tworzy portfolio;

3)      wskazuje na planie miejscowości, siedzibę władz lokalnych, i na przykładach oma­wia zakres działań oraz sposoby powoływania władz.

3.      Ojczyzna. Uczeń:

1)      wymienia i tłumaczy znaczenie najważniejszych świąt narodowych, symboli pań­stwo­wych i miejsc ważnych dla pamięci narodowej;

2)      wskazuje na mapie i opisuje główne regiony Polski;

3)      wymienia mniejszości narodowe i etniczne żyjące w Polsce i opisuje ich kulturę i tradycje oraz wymienia miejsca największych skupisk Polaków na świecie, chara­kte­ryzuje ich życie na emigracji.

4.      Państwo. Uczeń:

1)      wyszukuje i wyjaśnia zapisane w Konstytucji RP prawa i obowiązki obywatela;

2)      wyjaśnia, w czym wyraża się demokratyczny charakter państwa polskiego, używa­jąc pojęć: wolne wybory, wolność słowa, wolne media, konstytucja;

3)      wymienia organy władzy w Rzeczypospolitej: prezydent, rząd, parlament, sądy i omawia najważniejszą funkcję każdego z tych organów w systemie politycznym.

5.      Społeczeństwo. Uczeń:

1)      wyjaśnia znaczenie pracy w życiu człowieka i dostrzega jej społeczny podział;

2)      opisuje różne grupy społeczne, wskazując ich role w społeczeństwie;

3)      podaje przykłady ważnych problemów społecznych w Polsce i formułuje własną opinię o podejmowanych sposobach ich rozwiązania.

6.      Wspólnota europejska. Uczeń

1)      opowiada o uczestnictwie Polski we wspólnocie europejskiej, używając pojęć: Unia Europejska, europejska solidarność, stosunki międzynarodowe, oraz rozpo­znaje symbole unijne (flagę, hymn Unii – Odę do radości).

7.      Problemy ludzkości. Uczeń:

1)      wyjaśnia, co oznacza powiedzenie: „świat stał się mniejszy”, i wskazuje przy­czyny tego zjawiska;

2)      opisuje i ocenia na przykładach wpływ techniki na środowisko naturalne i życie człowieka;

3)      wymienia pożytki i niebezpieczeństwa korzystania z mediów elektronicznych;

4)      opowiada o przejawach nędzy na świecie oraz formułuje własną opinię o działa­niach pomocowych podejmowanych przez państwa lub organizacje pozarządowe;

5)      wyjaśnia na przykładach przyczyny i następstwa konfliktów zbrojnych na świecie.

8.      Historia jako dzieje. Uczeń:

1)      odróżnia historię rozumianą jako dzieje, przeszłość, od historii rozumianej jako opis dziejów przeszłości;

2)      wyjaśnia, na czym polega praca historyka;

3)      podaje przykłady różnych źródeł historycznych i wyjaśnia, dlaczego należy je chronić.

9.      Fundamenty Europy. Uczeń:

1)    wyjaśnia znaczenie wynalazku pisma dla wspólnoty ludzkiej;

2)    opisuje życie w Atenach peryklejskich, używając pojęć: teatr, filozofia, bogowie olimpijscy (Zeus, Atena, Apollo), mity (Herkules, Odyseusz), olimpiada;

3)    charakteryzuje osiągnięcia Rzymu, używając pojęć i terminów: prawo rzymskie, drogi, wodociągi;

4)    opisuje narodziny chrześcijaństwa i jego rozpowszechnianie w czasach staro­żyt­nych.

10.  Państwo polskie za Piastów. Uczeń:

1)      opowiada legendy o Piaście i Popielu oraz Lechu, Czechu i Rusie, a także rozpo­znaje cechy charakterystyczne legendy;

2)      wskazuje na mapie Gniezno i państwo Mieszka I;

3)      opisuje panowanie Mieszka I, umiejscawiając je w czasie i używając pojęć: plemię, gród, drużyna, książę;

4)      opowiada historię zjazdu gnieźnieńskiego, uwzględniając postacie św. Wojciecha, Bolesława Chrobrego i Ottona III;

5)      wskazuje na mapie Kraków i państwo Kazimierza Wielkiego, umiejscawiając je w czasie;

6)      opowiada o panowaniu Kazimierza Wielkiego z uwzględnieniem powstania Aka­demii Krakowskiej i uczty u Wierzynka.

11.  Mnisi. Uczeń:

1)      opisuje klasztor średniowieczny i tryb życia mnichów, używając pojęć: zakon, reguła, ubóstwo;

2)      charakteryzuje postać Franciszka z Asyżu.

12.  Rycerze. Uczeń:

1)      charakteryzuje zamek średniowieczny i jego mieszkańców;

2)      opisuje charakterystyczne cechy wzoru osobowego średniowiecznego rycerza.

13.  Mieszczanie. Uczeń:

1)      opisuje miasto średniowieczne, używając pojęć: kupiec, rzemieślnik, cech, bur­mistrz, samorząd miejski, rynek, mury miejskie;

2)      porównuje warunki życia w mieście średniowiecznym i współczesnym.

14.  Chłopi. Uczeń:

1)      opisuje warunki życia na wsi średniowiecznej;

2)      porównuje życie chłopa z życiem rycerza i mieszczanina.

15.  Odkrycie Nowego Świata. Uczeń:

1)      umieszcza Krzysztofa Kolumba i jego pierwszą odkrywczą wyprawę w czasie i w przestrzeni;

2)      opisuje odkrycie Kolumba, używając pojęć: karawela, Nowy Świat, Indianie, broń palna;

3)      wymienia następstwa wypraw odkrywczych dla Europy i dla Ameryki.

16.  Mikołaj Kopernik i jego odkrycie. Uczeń:

1)      opowiada o życiu Kopernika, używając pojęć: uczony, astronom, odkrycie nauko­we;

2)      opisuje i umieszcza w czasie odkrycie Kopernika, wyjaśniając, co znaczy powie­dzenie: „Wstrzymał Słońce, ruszył Ziemię”.

17.  Jadwiga i Jagiełło. Uczeń:

1)      wskazuje na mapie Wielkie Księstwo Litewskie;

2)      wyjaśnia przyczyny unii polsko-litewskiej;

3)      charakteryzuje osobę Jadwigi;

4)      opowiada o przyczynach i skutkach bitwy pod Grunwaldem.

18.  Dwór Jagiellonów. Uczeń:

1)      opisuje życie dworskie na Wawelu w okresie panowania Zygmuntów, używając pojęć: dwór, paziowie, komnata, arras.

19.  Polski szlachcic. Uczeń:

1)      charakteryzuje obowiązki szlachcica wobec państwa, używając pojęć: sejm, sej­mik, pospolite ruszenie;

2)      opisuje działalność gospodarczą polskiej szlachty, używając pojęć: folwark, pań­szczyzna, kmiecie, spichlerz, spław rzeczny – Wisłą do Gdańska.

20.  Rzeczpospolita Obojga Narodów. Uczeń:

1)      wyjaśnia, na czym polegała unia lubelska i wskazuje na mapie Rzeczypospolitą Obojga Narodów;

2)      opisuje, w jaki sposób dokonywano wyboru króla, używając pojęć: elekcja, pole elekcyjne, koronacja.

21.  Rzeczpospolita w XVII wieku. Uczeń:

1)      sytuuje w czasie i omawia wydarzenia potopu szwedzkiego z uwzględnieniem obrony Częstochowy i postaci Stefana Czarnieckiego;

2)      sytuuje w czasie i opisuje wyprawę wiedeńską Sobieskiego, używając pojęć: oblężenie, odsiecz, sułtan, husaria.

22.  Upadek Pierwszej Rzeczypospolitej. Uczeń:

1)      podaje przykłady naprawy państwa polskiego za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego z uwzględnieniem Konstytucji 3 maja;

2)      omawia i sytuuje w czasie wydarzenia powstania kościuszkowskiego, używając pojęć: naczelnik powstania, przysięga Kościuszki, kosynierzy;

3)      wyjaśnia, w jakich okolicznościach doszło do upadku państwa polskiego, podaje datę III rozbioru.

23.  Formy walki o niepodległość. Uczeń:

1)      umiejscawia w czasie powstanie listopadowe i powstanie styczniowe;

2)      wymienia cele walki powstańców oraz przykłady represji zastosowanych wobec społeczeństwa po przegranych powstaniach;

3)      omawia na wybranym przykładzie walkę o język polski w nauczaniu;

4)      zbiera z różnych źródeł informacje o zasługach dla rozwoju kultury polskiej: Jana Matejki, Stanisława Moniuszki, Henryka Sienkiewicza i Stanisława Wyspiań­skiego, tworzy portfolio.

24.  Życie na emigracji. Uczeń:

1)      wskazuje na mapie państwa, które przyjęły najwięcej emigrantów z ziem polskich;

2)      rozróżnia emigrację polityczną i zarobkową;

3)      zbiera z różnych źródeł informacje o zasługach dla kultury polskiej: Fryderyka Chopina, Adama Mickiewicza, Marii Curie-Skłodowskiej, Heleny Modrze­jew­skiej, tworzy portfolio.

25.  Miasto przemysłowe. Uczeń:

1)      opowiada o rozwoju uprzemysłowienia w XIX w., używając pojęć: maszyna paro­wa, kolej żelazna, statek parowy, silnik elektryczny, telegraf, fabryka;

2)      wskazuje na mapie najbardziej uprzemysłowione miasta na ziemiach polskich;

3)      rozróżnia rzemieślnicze i fabryczne (maszynowe) formy produkcji;

4)      opisuje warunki pracy w dziewiętnastowiecznej fabryce.

26.  Odrodzenie państwa polskiego. Uczeń:

1)      wskazuje na mapie granice II Rzeczypospolitej oraz wymienia jej sąsiadów;

2)      wymienia czynniki decydujące o odzyskaniu niepodległości przez Polskę;

3)      zbiera informacje o zasługach dla państwa polskiego Józefa Piłsudskiego i Roma­na Dmowskiego, tworzy notatkę.

27.  Polska w II wojnie światowej. Uczeń:

1)      wskazuje na mapie kraje, które dokonały agresji na Polskę;

2)      podaje charakterystyczne cechy polityki Stalina i Hitlera wobec własnych społe­czeństw i państw podbitych;

3)      charakteryzuje życie ludności na okupowanych terytoriach Polski z uwzględ­nie­niem losów ludności żydowskiej;

4)      omawia formy oporu społeczeństwa wobec okupantów;

5)      opisuje postawę ludności cywilnej i żołnierzy powstańczej Warszawy.

28.  Polska Rzeczpospolita Ludowa. Uczeń:

1)      wskazuje na mapie granice Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i wymienia jej sąsia­dów;

2)      opowiada o PRL-u, używając pojęć: odbudowa zniszczeń wojennych, awans społeczny i likwidacja analfabetyzmu, planowanie centralne, zależność od ZSRR, dyktatura partii komunistycznej, cenzura, opozycja demokratyczna.

29.  Solidarność i powstanie III Rzeczypospolitej. Uczeń:

1)      wskazuje na mapie III Rzeczpospolitą i jej sąsiadów;

2)      opisuje powstanie i działania Solidarności, używając określeń: strajk, walka bez przemocy, stan wojenny, okrągły stół;

3)      wyjaśnia, jakie najważniejsze zmiany zaszły w Polsce w 1989 r.


PRZYRODA

Cele edukacyjne – wymagania ogólne

I.       Zaciekawienie światem przyrody.

Uczeń stawia pytania dotyczące zjawisk zachodzących w przyrodzie, prezentuje postawę badawczą w poznawaniu prawidłowości świata przyrody poprzez poszukiwanie odpowiedzi na pytanie „dlaczego?”) oraz „jak jest? co się stanie, gdy?”).

 

II.    Stawianie hipotez na temat zjawisk i procesów zachodzących w przyrodzie i ich wery­fikacja.

Uczeń przewiduje przebieg niektórych zjawisk i procesów przyrodniczych, wyjaśnia proste zależności pomiędzy zjawiskami. Przeprowadza obserwacje i eksperymenty według instru­kcji, rejestruje ich wyniki w różnej formie oraz je objaśnia z użyciem prawidłowej termi­nologii.

III. Praktyczne wykorzystanie wiedzy przyrodniczej.

Uczeń orientuje się w otaczającym go terenie i przestrzeni geograficznej. Rozpoznaje sytuacje zagrażające zdrowiu i życiu oraz podejmuje działania zwiększające bezpieczeństwo własne i innych, świadomie działa na rzecz ochrony własnego zdrowia.

IV. Poszanowanie przyrody.

Uczeń zachowuje się w środowisku zgodnie z obowiązującymi zasadami. Działa na rzecz ochrony przyrody i dorobku kulturowego społeczności.

V.    Obserwacje, pomiary i eksperymenty.

Uczeń korzysta z różnych źródeł informacji (własnych obserwacji, badań, doświadczeń, tekstów, map, tabel, fotografii, filmów), wykonuje pomiary i korzysta z instrukcji (słownej, tekstowej i graficznej). Dokumentuje i prezentuje wyniki obserwacji, doświadczeń i ekspery­mentów. Stosuje technologie informacyjno-komunikacyjne.

Treści nauczania i umiejętności – wymagania szczegółowe

1.      Ja i moje otoczenie. Uczeń:

1)      wymienia czynniki pozytywnie i negatywie wpływające na samopoczucie w szko­le oraz w domu i proponuje sposoby eliminowania czynników negatywnych;

2)      wyjaśnia znaczenie odpoczynku (w tym snu) i odżywiania się w prawidłowym fun­kcjo­nowaniu organizmu;

3)      wymienia podstawowe zasady obowiązujące w kontaktach z innymi ludźmi, w tym podczas pracy w zespole;

4)      wymienia zasady prawidłowego uczenia się i stosuje je w życiu;

5)      opisuje prawidłowo zorganizowane miejsce do nauki;

6)      uzasadnia potrzebę planowania zajęć w ciągu dnia i tygodnia; planuje prawidłowo swój rozkład zajęć w ciągu dnia;

7)      wyjaśnia rolę zmysłów w poznawaniu przyrody i stosuje zasady bezpieczeństwa podczas wykorzystywania zmysłów do obserwacji przyrodniczych;

8)      podaje przykłady przyrządów ułatwiających obserwację przyrody (lupa, mikro­skop, lornetka) i opisuje ich zastosowanie;

9)      podaje przykłady roślin i zwierząt hodowanych przez człowieka, w tym w praco­wni przyrodniczej i wymienia podstawowe zasady opieki nad nimi;

10)  rozpoznaje i nazywa niektóre rośliny, w tym doniczkowe, trujące dla człowieka i podaje zasady postępowania z nimi.

2.      Orientacja w terenie. Uczeń:

1)      wyznacza kierunki na widnokręgu za pomocą kompasu, gnomonu;

2)      obserwuje widomą wędrówkę Słońca w ciągu doby, miejsca wschodu, górowania i zachodu w zależności od pory roku, i odnajduje zależność między wysokością Słońca a długością cienia;

3)      orientuje plan i mapę w terenie, posługuje się legendą;

4)      identyfikuje na planie i mapie topograficznej miejsce obserwacji i obiekty w naj­bliższym otoczeniu, określa wzajemne położenie obiektów na planie, mapie topo­graficznej i w terenie;

5)      oblicza odległość rzeczywistą za pomocą podziałki mapy;

6)      wykonuje pomiary, szacuje odległości i wysokości w terenie;

7)      rozróżnia w terenie i na modelu formy wypukłe i wklęsłe, wskazuje takie formy na mapie poziomicowej.

3.      Obserwacje, eksperymenty przyrodnicze i modelowanie. Uczeń:

1)      obserwuje wszystkie fazy rozwoju rośliny, dokumentuje obserwacje;

2)      obserwuje i nazywa zjawiska atmosferyczne;

3)      obserwuje i rozróżnia stany skupienia wody, bada doświadczalnie zjawiska: paro­wania, skraplania, topnienia i zamarzania (krzepnięcia) wody;

4)      posługuje się pojęciem drobina jako najmniejszym elementem budulcowym materii, prezentuje za pomocą modelu drobinowego trzy stany skupienia sub­stancji;

5)      prezentuje na modelu drobinowym właściwości ciał stałych, gazów i cieczy (kształt i ściśliwość);

6)      podaje przykłady ruchu drobin w gazach i cieczach (dyfuzja) oraz przedstawia te zjawiska na modelu lub schematycznym rysunku;

7)      przeprowadza, na podstawie instrukcji, proste doświadczenia wykazujące rozsze­rzalność cieplną gazów, cieczy i ciał stałych;

8)      podaje przykłady występowania i wykorzystania rozszerzalności cieplnej sub­stan­cji w życiu codziennym, wyjaśnia zasadę działania termometru cieczowego;

9)      wykonuje i opisuje proste doświadczenia wykazujące istnienie powietrza i ciśnie­nia atmosferycznego; buduje na podstawie instrukcji prosty wiatromierz i wyko­rzystuje go w prowadzeniu obserwacji;

10)  wymienia nazwy składników pogody oraz przyrządów służących do ich pomiaru;

11)  obserwuje pogodę, mierzy temperaturę powietrza oraz określa kierunek wiatru, rodzaje opadów i osadów, stopień zachmurzenia nieba, prowadzi kalendarz pogody;

12)  opisuje i porównuje cechy pogody w różnych porach roku, dostrzega zależność między wysokością Słońca, długością dnia a temperaturą powietrza w ciągu roku.

4.      Najbliższa okolica. Uczeń:

1)      rozpoznaje w terenie przyrodnicze (nieożywione i ożywione) oraz antropo­geniczne składniki krajobrazu i wskazuje zależności między nimi;

2)      wymienia czynniki warunkujące życie na lądzie;

3)      rozpoznaje pospolite organizmy lasu, łąki, pola uprawnego;

4)      opisuje przystosowania budowy zewnętrznej i czynności życiowych organizmów lądowych do środowiska życia na przykładach obserwowanych organizmów;

5)      przedstawia proste zależności pokarmowe zachodzące między organizmami lądo­wy­mi, posługując się modelem lub schematem;

6)      podaje nazwy warstw lasu i charakteryzuje panujące w nich warunki abiotyczne;

7)      obserwuje zjawiska zachodzące w cieku wodnym, określa kierunek i szacuje pręd­kość przepływu, rozróżnia prawy, lewy brzeg;

8)      rozróżnia i opisuje rodzaje wód powierzchniowych;

9)      wymienia czynniki warunkujące życie w wodzie;

10)  rozpoznaje pospolite rośliny i zwierzęta żyjące w wodzie, opisuje przysto­sowania ich budowy zewnętrznej i czynności życiowych do środowiska życia;

11)  przedstawia proste zależności pokarmowe występujące w środowisku wodnym, posłu­gując się modelem lub schematem;

12)  rozpoznaje skały typowe dla miejsca zamieszkania: piasek, glina i inne chara­kte­rystyczne dla okolicy;

13)  opisuje na podstawie obserwacji profil gleby;

14)  opisuje glebę, jako zbiór składników nieożywionych i ożywionych, wyjaśnia zna­cze­nie organizmów glebowych i próchnicy w odniesieniu do żyzności gleby;

15)  podaje przykłady chronionych gatunków roślin i zwierząt.

5.      Człowiek a środowisko. Uczeń:

1)      prowadzi obserwacje i proste doświadczenia wykazujące zanieczyszczenie najbliż­szego otoczenia;

2)      wyjaśnia wpływ codziennych zachowań w domu, w szkole, w miejscu zabawy na stan środowiska naturalnego;

3)      proponuje działania sprzyjające środowisku;

4)      podaje przykłady miejsc w najbliższym otoczeniu, w których zaszły korzystne i niekorzystne zmiany pod wpływem działalności człowieka;

5)      podaje przykłady pozytywnego i negatywnego wpływu środowiska na zdrowie człowieka;

6)      wykazuje doświadczalnie wpływ różnych substancji na wzrost i rozwój roślin, dokumentuje i prezentuje wyniki doświadczenia.

6.      Właściwości substancji. Uczeń:

1)      porównuje masy ciał o tej samej objętości, lecz wykonanych z różnych substancji;

2)      identyfikuje na podstawie doświadczenia substancje dobrze i słabo przewodzące ciepło;

3)      podaje przykłady przedmiotów wykonanych z substancji kruchych, sprężystych, rozciągliwych plastycznych;

4)      podaje przykłady zastosowania różnych substancji w przedmiotach codziennego użytku, odwołując się do właściwości tych substancji;

5)      bada wpływ czynników takich jak woda, powietrze, temperatura, gleba na różne substancje;

6)      uzasadnia potrzebę segregacji odpadów, wskazując na możliwość ich ponownego przerobu (powołując się na właściwości substancji).

7.      Krajobrazy Polski i Europy. Uczeń:

1)      rozpoznaje na mapie hipsometrycznej niziny, wyżyny i góry;

2)      charakteryzuje wybrane krajobrazy Polski (gór wysokich, wyżyny wapiennej, nizinny, pojezierny, nadmorski oraz wielkomiejski, przemysłowy, rolniczy), wskazuje je na mapie;

3)      podaje przykłady zależności między cechami krajobrazu a formami działalności człowieka;

4)      wymienia formy ochrony przyrody stosowane w Polsce, wskazuje na mapie parki narodowe; podaje przykłady obiektów chronionych;

5)      wymienia najważniejsze walory turystyczne największych miast Polski, ze szcze­gólnym uwzględnieniem Warszawy, Krakowa, Gdańska;

6)      lokalizuje na mapie Europy: Polskę oraz wybrane państwa i ich stolice, w szcze­gólności państwa sąsiadujące z Polską;

7)      opisuje krajobrazy wybranych obszarów Europy (śródziemnomorski, alpejski), rozpoznaje je na ilustracji oraz lokalizuje na mapie;

8)      podaje przykłady współzależności między składnikami krajobrazu, zwłaszcza mię­dzy klimatem (temperatura powietrza, opady) a rozmieszczeniem roślin i zwierząt.

8.      Organizm człowieka. Uczeń:

1)      podaje nazwy układów budujących organizm człowieka: układ kostny, odde­cho­wy, pokarmowy, krwionośny, rozrodczy, wskazuje na planszy główne narządy tych układów;

2)      wymienia podstawowe funkcje poznanych układów człowieka;

3)      wykazuje doświadczalnie, że czynnikiem niezbędnym do spalania jest tlen;

4)      identyfikuje produkty spalania i oddychania: dwutlenek węgla, para wodna, podaje ich nazwy;

5)      opisuje rolę zmysłów w odbieraniu wrażeń ze środowiska zewnętrznego;

6)      bada właściwości ogniskujące lupy, powstawanie obrazu widzianego przez lupę i podaje przykłady zastosowania lupy;

7)      wskazuje rodzaje źródeł dźwięku, bada doświadczalnie zależność powstającego dźwięku od np. naprężenia i długości struny;

8)      bada rozchodzenie się dźwięków w powietrzu i ciałach stałych;

9)      porównuje prędkości rozchodzenia się dźwięku i światła na podstawie obserwacji zjawisk przyrodniczych, doświadczeń lub pokazów;

10)  rozpoznaje etapy rozwoju człowieka;

11)  opisuje zmiany zachodzące w organizmach podczas dojrzewania płciowego.

9.      Zdrowie i troska o nie. Uczeń:

1)      podaje przykłady negatywnego wpływu wybranych gatunków zwierząt, roślin, grzybów, bakterii i wirusów na zdrowie człowieka, wymienia zachowania zapo­bie­gające chorobom przenoszonym i wywoływanym przez nie;

2)      wymienia zasady postępowania z produktami spożywczymi od momentu zakupu do spożycia (termin przydatności, przechowywanie, przygotowywanie posiłków);

3)      wymienia zasady prawidłowego odżywiania się i stosuje je;

4)      podaje i stosuje zasady dbałości o własne ciało (higiena skóry, włosów, zębów, paznokci oraz odzieży);

5)      wymienia i stosuje podstawowe zasady ochrony narządów wzroku i słuchu;

6)      wyjaśnia znaczenie ruchu i ćwiczeń fizycznych dla utrzymania zdrowia;

7)      podaje przykłady właściwego spędzania czasu wolnego z uwzględnieniem zasad bezpieczeństwa w czasie gier i zabaw ruchowych oraz poruszania się po drodze;

8)      opisuje zasady udzielania pierwszej pomocy w niektórych urazach (stłuczeniach, zwichnięciach, skaleczeniach, złamaniach), potrafi wezwać pomoc w różnych sytuacjach;

9)      podaje przykłady zachowań i sytuacji, które mogą zagrażać zdrowiu i życiu czło­wieka (np. niewybuchy i niewypały, pożar, wypadek drogowy, jazda na łyż­wach lub kąpiel w niedozwolonych miejscach);

10)  rozpoznaje substancje zagrażające zdrowiu, odczytuje symbole umieszczone np. na opakowaniach i korzysta z produktów zgodnie z ich przeznaczeniem;

11)  wymienia podstawowe zasady bezpiecznego zachowania się w domu, w tym po­słu­giwania się urządzeniami elektrycznymi, korzystania z gazu, wody;

12)  wyjaśnia negatywny wpływ alkoholu, nikotyny i substancji psychoaktywnych na zdrowie człowieka, podaje propozycje asertywnych zachowań w wypadku presji otoczenia;

13)  wymienia zasady zdrowego stylu życia i uzasadnia konieczność ich stosowania.

10.  Zjawiska elektryczne i magnetyczne w przyrodzie. Uczeń:

1)      podaje przykłady zjawisk elektrycznych w przyrodzie (np. wyładowania atmo­sfe­ryczne, elektryzowanie się włosów przy czesaniu);

2)      demonstruje elektryzowanie się ciał i ich oddziaływania na przedmioty wykonane z różnych substancji;

3)      wymienia źródła prądu i dobiera je do odbiorników, uwzględniając napięcie elektryczne;

4)      opisuje skutki przepływu prądu w domowych urządzeniach elektrycznych, opisuje i stosuje zasady bezpiecznego obchodzenia się z urządzeniami elektrycznymi;

5)      buduje prosty obwód elektryczny i wykorzystuje go do sprawdzania przewodzenia prądu elektrycznego przez różne substancje;

6)      uzasadnia potrzebę i podaje sposoby oszczędzania energii elektrycznej;

7)      bada i opisuje właściwości magnesów oraz ich wzajemne oddziaływanie, a także oddziaływanie na różne substancje;

8)      buduje prosty kompas i wyjaśnia zasadę jego działania, wymienia czynniki zakłó­cające prawidłowe działanie kompasu.

11.  Ziemia we wszechświecie. Uczeń:

1)      opisuje kształt Ziemi z wykorzystaniem jej modelu – globusa;

2)      wymienia nazwy planet Układu Słonecznego i porządkuje je według odległości od Słońca;

3)      wyjaśnia założenia teorii heliocentrycznej Kopernika;

4)      bada doświadczalnie prostoliniowe rozchodzenie się światła i jego konsekwencje np. camera obscura, cień;

5)      bada zjawisko odbicia światła: od zwierciadeł, powierzchni rozpraszających, elementów odblaskowych; podaje przykłady stosowania elementów odblasko­wych dla bezpieczeństwa;

6)      prezentuje za pomocą modelu ruch obiegowy i obrotowy Ziemi;

7)      odnajduje zależność między ruchem obrotowym Ziemi a zmianą dnia i nocy;

8)      odnajduje zależność między ruchem obiegowym Ziemi a zmianami pór roku.

12.  Lądy i oceany. Uczeń:

1)      wskazuje na globusie: bieguny, równik, południk zerowy i 180°, półkule, kierunki główne oraz lokalizuje kontynenty, oceany i określa ich położenie względem równika i południka zerowego;

2)      wskazuje na mapie świata: kontynenty, oceany, równik, południk zerowy i 180°, bieguny;

3)      wymienia strefy życia oceanu i charakterystyczne dla nich organizmy, opisując ich przystosowania w budowie zewnętrznej do środowiska życia;

4)      opisuje przebieg największych wypraw odkrywczych, w szczególności Kolumba i Magellana.

13.  Krajobrazy świata. Uczeń:

1)      charakteryzuje krajobrazy świata, w szczególności: lasu równikowego wilgot­nego, sawanny, pustyni gorącej, tajgi, tundry, pustyni lodowej, rozpoznaje je na ilustracji oraz lokalizuje na mapie;

2)      rozpoznaje organizmy roślinne i zwierzęce typowe dla poznanych krajobrazów, opisuje ich przystosowania w budowie zewnętrznej do warunków życia;

3)      podaje przykłady współzależności między składnikami krajobrazu, zwłaszcza między klimatem (temperatura powietrza, opady) a rozmieszczeniem roślin i zwierząt.

14.  Przemiany substancji. Uczeń:

1)      podaje przykłady przemian odwracalnych: topnienie, krzepnięcie i nieodwra­calnych: ścinanie białka, korozja;

2)      odróżnia pojęcia: rozpuszczanie i topnienie, podaje przykłady tych zjawisk z życia codziennego;

3)      bada doświadczalnie czynniki wpływające na rozpuszczanie substancji: tempera­tura, mieszanie;

4)      podaje i bada doświadczalnie czynniki wywołujące topnienie i krzepnięcie (tempe­ratura) oraz parowanie i skraplanie (temperatura, ruch powietrza, rodzaj cieczy, wielkość powierzchni);

5)      odróżnia mieszaniny jednorodne od niejednorodnych, podaje przykłady takich mieszanin z życia codziennego;

6)      proponuje sposoby rozdzielania mieszanin jednorodnych i niejednorodnych (filtro­wanie, odparowanie, przesiewanie).

15.  Ruch i siły w przyrodzie. Uczeń:

1)      opisuje różne rodzaje ruchu, uwzględniając tor, prędkość, okresowość;

2)      interpretuje prędkość jako drogę przebytą w jednostce czasu, wyznacza doświad­czalnie prędkość swojego ruchu, np. marszu lub biegu;

3)      bada doświadczalnie siłę tarcia i oporu powietrza oraz wody, określa czynniki, od których te siły zależą;

4)      podaje przykłady sposobów zmniejszania i zwiększania siły tarcia i oporu w życiu codziennym oraz sposoby ich wykorzystania.

 


MATEMATYKA

Cele kształcenia – wymagania ogólne

I.       Sprawność rachunkowa.

Uczeń wykonuje proste działania pamięciowe na liczbach naturalnych, całkowitych i ułam­kach, zna i stosuje algorytmy działań pisemnych oraz potrafi wykorzystać te umiejęt­ności w sy­tuacjach praktycznych.

II.    Wykorzystywanie i tworzenie informacji.

Uczeń interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, liczbowe, graficzne, rozumie i inter­pre­tuje pojęcia matematyczne, zna podstawową terminologię, formułuje odpowiedzi i prawi­dłowo zapisuje wyniki.

III. Modelowanie matematyczne.

Uczeń dobiera odpowiedni model matematyczny do prostej sytuacji, stosuje poznane wzory i zależności, przetwarza tekst zadania na działania i proste równania.

IV. Rozumowanie i tworzenie strategii.

Uczeń prowadzi proste rozumowanie składające się z niewielkiej liczby kroków, ustala kolej­ność czynności (w tym obliczeń) prowadzących do rozwiązania problemu, potrafi wycią­gnąć wnioski z kilku informacji podanych w różnej postaci.

 

Treści nauczania i umiejętności – wymagania szczegółowe

1.      Liczby naturalne w dziesiątkowym układzie pozycyjnym. Uczeń:       

1)      odczytuje i zapisuje liczby naturalne wielocyfrowe;

2)      interpretuje liczby naturalne na osi liczbowej;

3)      porównuje liczby naturalne;

4)      zaokrągla liczby naturalne;

5)      liczby w zakresie do 30 zapisane w systemie rzymskim przedstawia w systemie dzie­siąt­kowym, a zapisane w systemie dziesiątkowym przedstawia w systemie rzym­­skim.

2.      Działania na liczbach naturalnych. Uczeń:

1)      dodaje i odejmuje w pamięci liczby naturalne o co najwyżej dwóch cyfrach znaczą­cych, liczbę jednocyfrową dodaje do dowolnej liczby naturalnej i odejmuje od do­wol­nej liczby naturalnej;

2)      dodaje i odejmuje liczby naturalne wielocyfrowe pisemnie, a także za pomocą kal­ku­latora;

3)      mnoży i dzieli liczbę naturalną przez liczbę naturalną jednocyfrową, dwucyfrową lub trzycyfrową pisemnie, w pamięci (w najprostszych przykładach) i za pomocą kalkulatora (w trudniejszych przykładach);

4)      wykonuje dzielenie z resztą liczb naturalnych;

5)      stosuje wygodne dla niego sposoby ułatwiające obliczenia, w tym przemienność i łączność dodawania i mnożenia;

6)      porównuje różnicowo i ilorazowo liczby naturalne;

7)      rozpoznaje liczby naturalne podzielne przez 2, 3, 5, 9, 10, 100;

8)      rozpoznaje liczbę złożoną, gdy jest ona jednocyfrowa lub dwucyfrowa, a także, gdy na istnienie dzielnika wskazuje poznana cecha podzielności;

9)      rozkłada liczby dwucyfrowe na czynniki pierwsze;

10)  oblicza kwadraty i sześciany liczb naturalnych;

11)  stosuje reguły dotyczące kolejności wykonywania działań;

12)  szacuje wyniki działań.

3.      Liczby całkowite. Uczeń:

1)      podaje praktyczne przykłady stosowania liczb ujemnych;

2)      interpretuje liczby całkowite na osi liczbowej;

3)      oblicza wartość bezwzględną;

4)      porównuje liczby całkowite;

5)      wykonuje proste rachunki pamięciowe na liczbach całkowitych.

4.      Ułamki zwykłe i dziesiętne. Uczeń:       

1)      opisuje część pewnej całości za pomocą ułamka;

2)      przedstawia ułamek jako iloraz liczb naturalnych, a iloraz liczb naturalnych jako ułamek;

3)      skraca i rozszerza ułamki zwykłe;

4)      sprowadza ułamki zwykłe do wspólnego mianownika;

5)      przedstawia ułamki niewłaściwe w postaci liczby mieszanej i odwrotnie;

6)      zapisuje wyrażenia dwumianowane w postaci ułamka dziesiętnego i odwrotnie;

7)      zaznacza ułamki zwykłe i dziesiętne na osi liczbowej oraz odczytuje ułamki zwykłe i dziesiętne zaznaczone na osi liczbowej;

8)      zapisuje ułamek dziesiętny skończony w postaci ułamka zwykłego;

9)      zamienia ułamki zwykłe o mianownikach będących dzielnikami liczb 10, 100, 1000 itd. na ułamki dziesiętne skończone dowolną metodą (przez rozszerzanie ułamków zwykłych, dzielenie licznika przez mianownik w pamięci, pisemnie lub za pomocą kalkulatora);

10)  ułamki zwykłe o mianownikach innych niż wymienione w pkt 9 zapisuje w postaci rozwinięcia dziesiętnego nieskończonego (z użyciem trzech kropek po ostatniej cyfrze), dzieląc licznik przez mianownik w pamięci, pisemnie lub za pomocą kalkulatora;

11)  zaokrągla ułamki dziesiętne;

12)  porównuje ułamki zwykłe i dziesiętne.

5.      Działania na ułamkach zwykłych i dziesiętnych. Uczeń:          

1)      dodaje, odejmuje, mnoży i dzieli ułamki zwykłe o mianownikach z co najwyżej dwiema cyframi znaczącymi, a także liczby mieszane;

2)      dodaje, odejmuje, mnoży i dzieli ułamki dziesiętne w pamięci (w najprostszych przykładach), pisemnie i za pomocą kalkulatora (w trudniejszych przykładach);

3)      wykonuje nieskomplikowane rachunki, w których występują jednocześnie ułamki zwykłe i dziesiętne;

4)      porównuje różnicowo ułamki;

5)      oblicza ułamek danej liczby naturalnej;

6)      oblicza kwadraty i sześciany ułamków zwykłych i dziesiętnych oraz liczb miesza­nych;

7)      oblicza wartości prostych wyrażeń arytmetycznych, stosując reguły dotyczące kolej­ności wykonywania działań;

8)      wykonuje działania na ułamkach dziesiętnych z użyciem kalkulatora i własnych poprawnych strategii;

9)      szacuje wyniki działań.

6.      Elementy algebry. Uczeń:

1)      korzysta z nieskomplikowanych wzorów, w których występują oznaczenia litero­we, zamienia wzór na formę słowną;

2)      stosuje oznaczenia literowe nieznanych wielkości liczbowych i zapisuje proste wy­ra­żenie algebraiczne na podstawie informacji osadzonych w kontekście prak­tycz­nym;

3)      rozwiązuje równanie pierwszego stopnia z jedną niewiadomą występującą po jed­nej stronie równania (poprzez zgadywanie, dopełnianie lub wykonanie dzia­łania od­wrot­nego).

7.      Proste i odcinki. Uczeń:  

1)      rozpoznaje i nazywa figury: punkt, prosta, półprosta, odcinek;

2)      rozpoznaje odcinki i proste prostopadłe i równoległe;

3)      rysuje pary odcinków prostopadłych i równoległych;

4)      mierzy długość odcinka z dokładnością do 1 mm;

5)      wie, że aby znaleźć odległość punktu od prostej, należy znaleźć długość odpowie­dniego odcinka prostopadłego.

8.      Kąty. Uczeń:       

1)      wskazuje w kątach ramiona i wierzchołek;

2)      mierzy kąty mniejsze od 180 stopni z dokładnością do 1 stopnia;

3)      rysuje kąt o mierze mniejszej niż 180 stopni;

4)      rozpoznaje kąt prosty, ostry i rozwarty;

5)      porównuje kąty;

6)      rozpoznaje kąty wierzchołkowe i kąty przyległe oraz korzysta z ich własności.

9.      Wielokąty, koła, okręgi. Uczeń:

1)      rozpoznaje i nazywa trójkąty ostrokątne, prostokątne i rozwartokątne, równo­boczne i równoramienne;

2)      konstruuje trójkąt o trzech danych bokach. Ustala możliwość zbudowania trójkąta (na podstawie nierówności trójkąta);

3)      stosuje twierdzenie o sumie kątów trójkąta;

4)      rozpoznaje i nazywa kwadrat, prostokąt, romb, równoległobok, trapez;

5)      zna najważniejsze własności kwadratu, rombu, prostokąta, równoległoboku, trapezu;

6)      wskazuje na rysunku, a także rysuje cięciwę, średnicę, promień koła i okręgu.

10.  Bryły. Uczeń:      

1)      rozpoznaje graniastosłupy proste, ostrosłupy, walce, stożki i kule w sytuacjach praktycznych i wskazuje te bryły wśród innych modeli brył;

2)      wskazuje wśród graniastosłupów prostopadłościany i sześciany i uzasadnia swój wybór;

3)      rozpoznaje siatki graniastosłupów prostych i ostrosłupów;

4)      rysuje siatki prostopadłościanów.

11.  Obliczenia w geometrii. Uczeń:  

1)      oblicza obwód wielokąta o danych długościach boków;

2)      oblicza pola: kwadratu, prostokąta, rombu, równoległoboku, trójkąta, trapezu przedstawionych na rysunku (w tym na własnym rysunku pomocniczym) oraz w sytuacjach praktycznych;

3)      stosuje jednostki pola: m2, cm2, km2, mm2, dm2, ar, hektar;

4)      oblicza objętość i pole powierzchni prostopadłościanu przy danych długościach krawędzi;

5)      stosuje jednostki objętości i pojemności: litr, mililitr, dm3, m3, cm3, mm3;

6)      oblicza miary kątów, stosując przy tym poznane własności kątów i wielokątów.

12.  Obliczenia praktyczne. Uczeń:   

1)      interpretuje 100% pewnej wielkości jako całość, 50% – jako połowę, 10% – jako jedną dziesiątą, a 1% – jako setną część pewnej wielkości liczbowej;

2)      w przypadkach osadzonych w kontekście praktycznym oblicza procent danej wielkości, w stopniu trudności typu 50%, 10%, 20%;

3)      wykonuje proste obliczenia zegarowe na godzinach, minutach i sekundach;

4)      wykonuje proste obliczenia kalendarzowe na dniach, tygodniach, miesiącach, latach;

5)      odczytuje temperaturę (dodatnią i ujemną);

6)      zamienia i prawidłowo stosuje jednostki długości: metr, centymetr, decymetr, mili­metr, kilometr;

7)      zamienia i prawidłowo stosuje jednostki masy: gram, kilogram, dekagram, tona;

8)      oblicza rzeczywistą długość odcinka, gdy dana jest jego długość w skali oraz dłu­gość odcinka w skali, gdy dana jest jego rzeczywista długość;

9)      w sytuacji praktycznej oblicza: drogę przy danej prędkości i danym czasie, prędkość przy danej drodze i danym czasie, czas przy danej drodze i danej pręd­kości. Stosuje jednostki prędkości: km/h, m/s.

13.  Elementy statystyki opisowej. Uczeń:    

1)      gromadzi i porządkuje dane;

2)      odczytuje i interpretuje dane przedstawione w tekstach, tabelach, diagramach
i na wykresach.

14.  Zadania tekstowe. Uczeń:

1)      czyta ze zrozumieniem prosty tekst zawierający informacje liczbowe;

2)      wykonuje wstępne czynności ułatwiające rozwiązanie zadania, w tym rysunek po­mo­c­niczy lub wygodne dla niego zapisanie informacji i danych z treści zadania;

3)      dostrzega zależności między podanymi informacjami;

4)      dzieli rozwiązanie zadania na etapy, stosując własne poprawne, wygodne dla niego strategie rozwiązania;

5)      do rozwiązywania zadań osadzonych w kontekście praktycznym stosuje poznaną wiedzę z zakresu arytmetyki i geometrii oraz nabyte umiejętności rachunkowe, a także własne poprawne metody;

6)      weryfikuje wynik zadania tekstowego, oceniając sensowność rozwiązania.

ZAJĘCIA KOMPUTEROWE

Cele kształcenia – wymagania ogólne

I.             Bezpieczne posługiwanie się komputerem i jego oprogramowaniem. Świadomość za­gro­żeń i ograniczeń związanych z korzystaniem z komputera i Internetu.

II.          Komunikowanie się za pomocą komputera i technologii informacyjno-komunikacyjnych.

III.       Wyszukiwanie i wykorzystywanie informacji z różnych źródeł. Opracowywanie za po­mo­cą komputera rysunków, motywów, tekstów, animacji, prezentacji multi­medialnych i danych liczbowych.

IV.       Rozwiązywanie problemów i podejmowanie decyzji z wykorzystaniem komputera.

V.          Wykorzystywanie komputera do poszerzania wiedzy i umie­jęt­ności z różnych dziedzin, a tak­że do rozwijania zainteresowań.

Treści nauczania i umiejętności – wymagania szczegółowe

1.      Bezpieczne posługiwanie się komputerem i jego oprogramowaniem. Uczeń:

1)      komunikuje się z komputerem za pomocą ikon, przycisków, menu i okien dialo­go­wych;

2)      odczytuje i prawidłowo interpretuje znaczenie komunikatów wysyłanych przez pro­gra­my;

3)      prawidłowo zapisuje i przechowuje wyniki swojej pracy w komputerze i na nośni­kach elektronicznych, a następnie korzysta z nich;

4)      korzysta z pomocy dostępnej w programach;

5)      posługuje się podstawowym słownictwem informatycznym;

6)      przestrzega podstawowych zasad bezpiecznej i higienicznej pracy przy kom­pu­terze, wyjaśnia zagrożenia wynikające z niewłaściwego korzystania z kom­pu­tera.

2.      Wyszukiwanie i wykorzystywanie informacji z różnych źródeł. Uczeń:

1)      wyszukuje informacje w różnych źródłach elektronicznych (słowniki, encyklo­pe­die, zbiory biblioteczne, dokumentacje techniczne i zasoby Internetu);

2)      selekcjonuje, porządkuje i gromadzi znalezione informacje;

3)      wykorzystuje, stosownie do potrzeb, informacje w różnych formatach;

4)      opisuje cechy różnych postaci informacji: tekstowej, graficznej, dźwiękowej, audio­­wizualnej, multimedialnej.

3.      Komunikowanie się za pomocą komputera i technologii informacyjno-komunikacyjnych. Uczeń:

1)      komunikuje się za pomocą poczty elektronicznej, stosując podstawowe zasady netykiety;

2)      korzysta z poczty elektronicznej przy realizacji projektów (klasowych, szkolnych lub międzyszkolnych) z różnych dziedzin, np. związanych z ekologią, środo­wis­kiem geograficznym, historią lub zagadnieniami dotyczącymi spraw lokalnych.

4.      Opracowywanie za pomocą komputera rysunków, motywów, tekstów, animacji, prezen­tacji multi­medialnych i danych liczbowych. Uczeń:

1)      tworzy rysunki i motywy przy użyciu edytora grafiki (posługuje się kształtami, bar­wa­mi, przekształcaniem obrazu, fragmentami innych obrazów);

2)      opracowuje i redaguje teksty (listy, ogłoszenia, zaproszenia, ulotki, wypraco­wania), stosując podstawowe możliwości edytora tekstu w zakresie formatowania akapitu i strony, łączy grafikę z tekstem;

3)      wykonuje w arkuszu kalkulacyjnym proste obliczenia, przedstawia je graficznie i inter­pretuje;

4)      przygotowuje proste animacje i prezentacje multimedialne.

5.      Rozwiązywanie problemów i podejmowanie decyzji z wykorzystaniem komputera. Uczeń:

1)      za pomocą ciągu poleceń tworzy proste motywy lub steruje obiektem na ekranie;

2)      uczestniczy w pracy zespołowej, porozumiewa się z innymi osobami podczas rea­liza­cji wspólnego projektu, podejmuje decyzje w zakresie swoich zadań i upra­w­nień.

6.      Wykorzystywanie komputera oraz programów i gier edukacyjnych do poszerzania wiedzy i umiejęt­ności z różnych dziedzin. Uczeń:

1)      korzysta z komputera, jego oprogramowania i zasobów elektronicznych (lokalnych i w sieci) do wspomagania i wzbogacania realizacji zagadnień z wybranych przedmiotów;

2)      korzysta z zasobów (słowników, encyklopedii, sieci Internet) i programów multime­dialnych (w tym programów edukacyjnych) z różnych przedmiotów i dzie­­dzin wiedzy.

7.      Wykorzystywanie komputera i technologii informacyjno-komunikacyjnych do rozwijania swoich zainte­re­sowań, zastosowanie komputerów w życiu codziennym, opisywanie zagrożeń i ogra­­niczeń związanych z korzystaniem z komputera i Internetu. Uczeń:

1)      opisuje przykłady wykorzystania komputera i sieci Internet w życiu codziennym;

2)      szanuje prywatność i pracę innych osób;

3)      przestrzega zasad etycznych i prawnych związanych z korzystaniem z komputera i Internetu, ocenia możliwe zagrożenia.

ZAJĘCIA PRAKTYCZNO-TECHNICZNE

Cele kształcenia – wymagania ogólne

I.       Rozpoznawanie i opis działania elementów środowiska technicznego.

II.    Planowanie i realizacja praktycznych działań technicznych (od pomysłu do wytworu).

III. Sprawne i bezpieczne posługiwanie się sprzętem technicznym.

Treści nauczania i umiejętności – wymagania szczegółowe

1.      Opisywanie techniki w bliższym i dalszym otoczeniu. Uczeń:

1)      opisuje urządzenia techniczne ze swojego otoczenia, wyróżnia ich funkcje;

2)      podaje zalety i wady stosowanych rozwiązań materiałowych i konstrukcyjnych.

2.      Opracowywanie koncepcji rozwiązań problemów technicznych. Uczeń:

1)      rozpoznaje materiały konstrukcyjne: papier, materiały drzewne, metale, tworzywa sztuczne; bada i porównuje podstawowe ich właściwości: twardość i wytrzyma­łość; określa możliwości wykorzystania różnych materiałów w technice w zależ­ności od właściwości;

2)      zapisuje rozwiązania techniczne w formie graficznej, wykonuje odręczne szkice tech­niczne i proste rysunki rzutowe (prostokątne i aksonometryczne), analizuje rysun­ki techniczne stosowane w katalogach i instrukcjach obsługi;

3)      konstruuje modele urządzeń technicznych posługując się gotowymi zestawami do montażu elektronicznego i mechanicznego.

3.      Planowanie i realizacja działań praktycznych. Uczeń:

1)      wypisuje kolejność działań (operacji technologicznych); szacuje czas ich trwania; organizuje miejsce pracy;

2)      posługuje się podstawowymi narzędziami stosowanymi do obróbki ręcznej (piłowania cięcia, szlifowania, wiercenia) różnych materiałów i montażu.

4.      Bezpiecznie posługiwanie się sprzętem technicznym. Uczeń:

1)      potrafi obsługiwać i regulować urządzenia techniczne znajdujące się w domu, szkole i przestrzeni publicznej z zachowaniem zasad bezpieczeństwa; czyta ze zro­zu­mieniem instrukcje obsługi urządzeń;

2)      bezpiecznie uczestniczy w ruchu drogowym jako pieszy, pasażer i rowerzysta.

5.      Wskazywanie  rozwiązań problemów rozwoju środowiska technicznego. Uczeń:

1)      opisuje zasady segregowania i możliwości przetwarzania odpadów z różnych ma­ter­iałów: papieru, drewna, tworzyw sztucznych, metali i szkła;

2)      opracowuje projekty racjonalnego gospodarowania surowcami wtórnymi w naj­bliż­­szym środowisku: w domu, na osiedlu, w miejscowości.

WYCHOWANIE FIZYCZNE

Cele kształcenia – wymagania ogólne

Bezpieczne uczestnictwo w aktywności fizycznej o charakterze rekreacyjnym i sportowym ze zrozumieniem jej znaczenia dla zdrowia:

I.      Udział w aktywności fizycznej ukierunkowanej na zdrowie, wypoczynek i sport.

II.      Stosowanie zasad bezpieczeństwa podczas aktywności fizycznej.

III.      Poznawanie własnego rozwoju fizycznego i sprawności fizycznej oraz praktykowanie zachowań prozdrowotnych.

Treści nauczania i umiejętności – wymagania szczegółowe

1.      Diagnoza sprawności fizycznej i rozwoju fizycznego. Uczeń:

1)      wykonuje bez zatrzymania marszowo-biegowy test Coopera;

2)      wykonuje próby sprawnościowe pozwalające ocenić wytrzymałość tlenową, siłę mięśni posturalnych oraz gibkość dolnego odcinka kręgosłupa oraz z pomocą nauczyciela interpretuje uzyskane wyniki;

3)      dokonuje pomiarów wysokości i masy ciała oraz z pomocą nauczyciela inter­pre­tuje ich wyniki;

4)      ocenia własną postawę ciała.

2.      Trening zdrowotny. Uczeń:

1)      mierzy tętno w spoczynku i po wysiłku;

2)      wymienia zasady i metody hartowania organizmu;

3)      demonstruje po jednym ćwiczeniu kształtującym wybrane zdolności motoryczne oraz ułatwiające utrzymywanie prawidłowej postawy ciała;

4)      wykonuje próbę wielobojową składającą się z biegu, skoku i rzutu;

5)      wykonuje przewrót w przód z marszu oraz przewrót w tył;

6)      wykonuje prosty układ gimnastyczny.

3.      Sporty całego życia i wypoczynek. Uczeń:

1)      organizuje w gronie rówieśników zabawę, grę ruchową, rekreacyjną, stosując prze­­pisy w formie uproszczonej;

2)      stosuje w grze: kozłowanie piłki w biegu ze zmianą kierunku ruchu, prowadzenie piłki w biegu ze zmianą kierunku ruchu, podanie piłki oburącz i jednorącz, rzut piłki do kosza, rzut i strzał piłki do bramki, odbicie piłki oburącz sposobem górnym;

3)      omawia zasady aktywnego wypoczynku.

4.      Bezpieczna aktywność fizyczna i higiena osobista. Uczeń:

1)      omawia sposoby postępowania w sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia;

2)      korzysta bezpiecznie ze sprzętu i urządzeń sportowych;

3)      stosuje zasady samoasekuracji;

4)      porusza się bezpiecznie po drogach publicznych na rowerze;

5)      omawia zasady bezpiecznego zachowania się nad wodą i w górach;

6)      omawia sposoby ochrony przed nadmiernym nasłonecznieniem;

7)      dobiera strój i obuwie sportowe do ćwiczeń w zależności od miejsca zajęć oraz wa­run­ków atmosferycznych.

5.      Sport. Uczeń:

1)      wyjaśnia, dlaczego należy przestrzegać ustalonych reguł w trakcie rywalizacji spor­to­wej;

2)      uczestniczy w sportowych rozgrywkach klasowych w roli zawodnika, stosując za­sa­dy czystej gry: szacunku dla rywala, respektowania przepisów gry, podporząd­ko­wania się decyzjom sędziego, podziękowania za wspólną grę;

3)      wyjaśnia zasady kulturalnego kibicowania.

6.      Taniec. Uczeń:

1)      wykonuje improwizację ruchową do wybranej muzyki;

2)      wyjaśnia, jak należy zachować się na zabawie tanecznej, w dyskotece.

WYCHOWANIE DO ŻYCIA W RODZINIE

Cele kształcenia – wymagania ogólne

Celem wychowania do życia w rodzinie jest ukazywanie wartości rodziny w życiu osobistym człowieka oraz pomoc w przygotowaniu się do zrozumienia i akceptacji przemian okresu dojrzewania.

Treści nauczania i umiejętności – wymagania szczegółowe

1.      Podstawowe funkcje rodziny z podkreśleniem miejsca dziecka w rodzinie.

2.      Przekaz wartości i tradycji w rodzinie, wspólne świętowanie, spędzanie wolnego czasu.

3.      Więź rodzinna, związki uczuciowe i inne relacje w rodzinie; konflikty i ich rozwiązy­wanie.

4.      Macierzyństwo i ojcostwo. Podstawowa wiedza dotycząca budowy i funkcjonowania układu rozrodczego człowieka.

5.      Ciąża, rozwój płodu, poród, przyjęcie dziecka jako nowego członka rodziny.

6.      Różnice i podobieństwa między chłopcami i dziewczętami. Identyfikacja z własną płcią. Akceptacja i szacunek dla ciała.

7.      Zmiany fizyczne i psychiczne okresu dojrzewania. Zróżnicowane, indywidualne tempo rozwoju.

8.      Higiena okresu dojrzewania.

9.      Prawo człowieka do intymności i ochrona tego prawa; postawy asertywne.

10.  Istota koleżeństwa i przyjaźni, wzajemny szacunek, udzielanie sobie pomocy, współpraca, empatia.

11.  Mass media – zasady i kryteria wyboru czasopism, książek, filmów i programów telewi­zyjnych.

12.  Instytucje działające na rzecz dziecka i rodziny.

13.  Odpowiedzialność za własny rozwój. Samowychowanie.

 

ETYKA

 

Cele  kształcenia – wymagania ogólne

I.       Kształtowanie refleksyjnej postawy wobec człowieka, jego natury, powinności moralnych oraz wobec różnych sytuacji życiowych.

II.    Rozpoznawanie swoich obowiązków wobec najbliższego otoczenia, rodziny i szkoły.

III. Przygotowanie do rozpoznawania podstawowych wartości i dokonywania właściwej ich hierarchizacji.

IV. Dostrzeganie różnorodności postaw i zachowań ludzi.

V.    Wyrażanie opinii i wartościowanie zjawisk społecznych na poziomie społeczności szkolnej i społeczności lokalnej.

Treści  nauczania i umiejętności – wymagania szczegółowe

1.      Poznawanie siebie, dostrzeganie cech indywidualnych własnych i najbliższych osób.

2.      Wyjaśnianie prawdziwego znaczenia własnych zachowań oraz ich przyczyn i konse­kwencji.

3.      Człowiek jako osoba, godność człowieka.

4.      Przyjmowanie odpowiedzialności za siebie.

5.      Prawa i obowiązki, zasady i reguły postępowania, w tym także w ruchu drogowym.

6.      Uczestnictwo w grupie, porozumiewanie się z innymi.

7.      Wolność i jej różne rozumienie, autorytety i wzory osobowe.

8.      Praca i jej wartość dla człowieka.

9.      Uzasadnianie opinii, wydawanie sądów, kryteria ocen,między innymi w odniesieniu do zjawisk społecznych na poziomie małej grupy, społeczności szkolnej i społeczności lokal­nej.

JĘZYK MNIEJSZOŚCI NARODOWEJ LUB ETNICZNEJ

Cele kształcenia – wymagania ogólne

I.       Świadomość własnego dziedzictwa narodowego lub etnicznego.

II.     Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji.

III.  Tworzenie wypowiedzi.

IV.  Analiza i interpretacja tekstów kultury.

Treści nauczania i umiejętności ­– wymagania szczegółowe

1.      Rozumienie specyfiki swego dziedzictwa narodowego lub etnicznego. Uczeń:

1)      zna utwory literackie i inne teksty kultury ważne dla poczucia tożsamości narodo­wej lub etnicznej;

2)      zna podstawy kultury i historii narodowej lub etnicznej (bohaterowie, wydarzenia, sym­bo­le, legendy).

2.      Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji. Uczeń:

1)      czyta teksty ze zrozumieniem ich treści oraz intencji nadawcy;

2)      identyfikuje nadawcę i adresata wypowiedzi;

3)      charakteryzuje nadawcę wypowiedzi;

4)      nazywa swoje reakcje czytelnicze (np. wrażenia, emocje);

5)      identyfikuje wypowiedź jako tekst literacki, reklamowy, informacyjny;

6)      rozpoznaje i rozumie formy gatunkowe – instrukcję (w tym przepis), zaproszenie, życzenia i gratulacje, zawiadomienie i ogłoszenie;

7)      określa temat, główną myśl i przesłanie tekstu;

8)      dostrzega i uwzględnia relacje między częściami składowymi wypowiedzi (tytuł, wstęp, rozwinięcie, zakończenie, akapity);

9)      formułuje wnioski wynikające z przesłanek zawartych w tekście;

10)  rozpoznaje w wypowiedzi prawdę lub fałsz;

11)  wyszukuje w tekście informacje wyrażone wprost i pośrednio;

12)  odróżnia zawarte w tekście informacje ważne od drugorzędnych;

13)  rozumie dosłowne i przenośne znaczenie wyrazów w wypowiedzi;

14)  korzysta z informacji zawartych w encyklopediach i słownikach;

15)  rozpoznaje podstawowe funkcje składniowe wyrazów użytych w zdaniu;

16)  rozpoznaje w tekście zdania pojedyncze nierozwinięte i rozwinięte, pojedyncze i zło­żone (współrzędnie i podrzędnie), równoważniki zdań;

17)  rozpoznaje podstawowe części mowy (rzeczownik, czasownik, przymiotnik, przy­słó­wek, liczebnik, zaimek, przyimek, spójnik) i wskazuje różnice między nimi;

18)  poprawnie akcentuje wyrazy oraz poprawnie intonuje zdania;

19)  rozpoznaje przypadki gramatyczne (oddziela temat fleksyjny i końcówkę fleksyj­ną), osoby i czasy gramatyczne, a także rozumie funkcje rodzajów gramatycznych;

20)  rozpoznaje znaczenie niewerbalnych środków komunikowania się: gestu, wyrazu twarzy, mimiki, postawy ciała;

21)  dostrzega specyfikę przekazów audiowizualnych (filmów, programów informacyj­nych, programów rozrywkowych), potrafi nazwać ich tworzywo (ruchome obrazy, warstwa dźwiękowa).

3.      Tworzenie wypowiedzi. Uczeń:

1)      tworzy spójne teksty (monologowe i dialogowe) na tematy poruszane na lekcjach, związane z otaczającą rzeczywistością i poznanymi tekstami kultury;

2)      dostosowuje sposób wyrażania się do oficjalnej i nieoficjalnej sytuacji komunika­cyj­nej;

3)      formułuje pytania do poznanego tekstu;

4)      świadomie posługuje się językiem oraz (w wypowiedzi ustnej) mimiką, gestykula­cją, postawą ciała;

5)      tworzy wypowiedzi pisemne w następujących formach gatunkowych – list pry­wat­ny, proste sprawozdanie (np. z wycieczki, z wydarzeń sportowych); dialog, opowiadanie z dialogiem (twórcze i odtwórcze), pamiętnik i dziennik (pisane z per­­spektywy bohatera literackiego lub własnej); opis postaci, przedmiotu, krajo­bra­zu, opis dzieła plastycznego (pejzażu); ogłoszenie, zaproszenie, prosta notatka;

6)      stosuje odpowiednią kompozycję i układ graficzny zgodny z wymogami danej formy pisemnej (w tym wydziela akapity);

7)      wykonuje działania na tekście i zapisuje ich rezultaty: plan odtwórczy (ramowy
i szczegółowy);

8)      operuje słownictwem z kręgów tematycznych – dom i rodzina, szkoła i nauka, środowisko przyrodnicze i społeczne;

9)      rozróżnia i poprawnie zapisuje zdania oznajmujące, pytające i rozkazujące;

10)  przekształca zdania złożone w pojedyncze i odwrotnie;

11)  przekształca zdania w równoważniki zdań i odwrotnie;

12)  stosuje poprawne formy gramatyczne wyrazów odmiennych;

13)  pisze poprawnie pod względem ortograficznym;

14)  poprawnie używa znaków interpunkcyjnych: kropki, przecinka, średnika, znaku za­­py­­ta­nia, cudzysłowu, dwukropka, nawiasu, znaku wykrzyknika;

15)  uczestnicząc w dyskusji, słucha z uwagą wypowiedzi innych, prezentuje własne zda­­nie, broni go, przyjmuje poglądy innych lub polemizuje z nimi;

16)  czyta głośno, wyraziście, przekazując intencję tekstu, akcentując właściwe wyra­zy, wprowadzając pauzę, stosując odpowiednią intonację;

17)  recytuje teksty poetyckie oraz fragmenty prozy, podejmując próbę głosowej ich interpretacji.

4.      Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń:

1)      dostrzega swoistość tworzywa literatury, teatru, filmu;

2)      rozpoznaje funkcję tekstu kultury (informacyjną, artystyczną);

3)      odróżnia fikcję artystyczną od rzeczywistości;

4)      odróżnia realizm od fantastyki, stosuje wymienione pojęcia;

5)      odbiera teksty kultury na poziomie dosłownym i przenośnym;

6)      rozpoznaje, np. opowiadanie, powieść, baśń, legendę, mit, bajkę, fraszkę, wiersz, przysłowie, komiks oraz inne gatunki literackie charakterystyczne dla kultury mniejszości narodowej lub etnicznej;

7)      ocenia działania bohaterów;

8)      stosuje ze zrozumieniem pojęcia – epika, liryka, nadawca, odbiorca, autor, nar­rator, podmiot liryczny, adresat, bohater, świat przedstawiony, wątek, fabuła, akcja, punkt kulminacyjny;

9)      konfrontuje refleksję nad sytuacją bohaterów z własnymi doświadczeniami;

10)  samodzielnie formułuje morał baśni i bajki;

11)  rozpoznaje w tekście literackim porównanie, przenośnię, epitet, wyraz dźwięko­na­śla­dowczy i potrafi wyjaśnić ich rolę;

12)  stosuje pojęcia – wers, strofa, rym, rytm, refren; wiersz rymowany i nierymowany;

13)  rozpoznaje główne przesłanie i elementy składające się na widowisko teatralne – gra aktorska, reżyseria, dekoracja, charakteryzacja, kostiumy, rekwizyty;

14)  rozpoznaje główne przesłanie i elementy składające się na dzieło filmowe i telewi­zyjne – scenariusz, reżyseria, ujęcie, gra aktorska;

15)  odczytuje wartości i ich przeciwieństwa wpisane w teksty kultury (np. przyjaźń – wro­gość; miłość – nienawiść, prawda – kłamstwo, wierność – zdrada).


JĘZYK REGIONALNY – JĘZYK KASZUBSKI

Cele kształcenia – wymagania ogólne

I.       Znajomość kultury materialnej i duchowej Kaszub.

II.    Odbiór wypowiedzi w języku kaszubskim i wykorzystanie informacji w nich zawartych pod kierunkiem nauczyciela; rozumienie prostych wypowiedzi ustnych i pisemnych o nie­skom­plikowanej tematyce.

III. Tworzenie prostych wypowiedzi w języku kaszubskim; posługiwanie się podstawowym zasobem środków językowych.

IV. Przetwarzanie tekstu ustnie lub pisemnie pod kierunkiem nauczyciela.

V.    Analiza i interpretacja prostych tekstów kultury, wygłaszanie z pamięci tekstów ka­szub­skich.

Treści nauczania i umiejętności – wymagania szczegółowe

1.      Poznawanie elementów przyrody, kultury materialnej i duchowej Kaszub (podczas lekcji i wy­cieczek). Uczeń:

1)      zna wybrane utwory literackie i inne teksty kultury ważne dla poczucia tożsamości kaszubskiej;

2)      dostrzega różne wzorce postaw społecznych, religijnych, etycznych, kulturowych i w ich kontekście kształtuje swoją tożsamość;

3)      operuje słownictwem (w podstawowym zakresie) związanym z Kaszubami;

4)      rozpoznaje podstawowe tematy i motywy charakterystyczne dla literatury kaszub­skiej;

5)      rozpoznaje cechy kultury Kaszub i języka kaszubskiego;

6)      wykazuje się podstawowym zakresem wiadomości związanych z historią, geo­gra­fią, przyrodą, kulturą materialną i duchową Kaszub.

2.      Odbiór wypowiedzi i wykorzystywanie informacji w nich zawartych pod kierunkiem nauczyciela; rozumienie prostych wypowiedzi w języku kaszubskim ustnych i pisemnych o nieskomplikowanej tematyce i wykorzystywanie informacji w nich zawartych. Uczeń:

1)      rozumie proste wypowiedzi; rozumie zasłyszane i przeczytane przez nauczyciela teksty w języku kaszubskim (instrukcje, komunikaty, ogłoszenia, rozmowy, listy, teksty narracyjne);

2)      rozróżnia w kontekście znaczenie wyrazu wieloznacznego i poprawnie stosuje go we własnym tekście;

3)      potrafi w bibliotece szukać źródła potrzebnych mu informacji, zna zasady korzy­stania z zasobów bibliotecznych;

4)      rozpoznaje typowe rodzaje wypowiedzi i ich intencje;

5)      wyszukuje w wypowiedzi potrzebnych informacji oraz potrafi zacytować odpo­wie­d­nie fragmenty tekstu;

6)      korzysta ze słowników, zarówno w formie książkowej, jak i elektronicznej;

7)      odbiera komunikat przekazany za pomocą środków audiowizualnych.

3.      Powtarzanie słów i tworzenie prostych wypowiedzi w języku kaszubskim; posługiwanie się podstawowym zasobem środków językowych. Uczeń:

1)      tworzy krótkie i zrozumiałe wypowiedzi w języku kaszubskim;

2)      stosuje proste strategie kompensacyjne w przypadku, gdy nie zna lub nie pamięta jakiegoś wyrazu;

3)      reaguje zgodnie z intencją mówiącego;

4)      uzyskuje i przekazuje proste informacje;

5)      posługuje się literacką i potoczną odmianą języka kaszubskiego dotyczącą prostych sytuacji życiowych i tematów poruszanych w lekturze;

6)      tworzy krótkie wypowiedzi pisemne i dostosowuje odmianę i styl wypowiedzi do gatunku, w którym się wypowiada;

7)      tworzy plan własnej wypowiedzi;

8)      streszcza ustnie prosty utwór;

9)      operuje podstawowym słownictwem z kręgów tematycznych: region i Polska, Europa;

10)  rozpoznaje i dobiera synonimy dla wyrażenia zamierzonych treści;

11)  przekształca części zdania pojedynczego w proste zdania podrzędne i odwrotnie, kon­strukcje strony czynnej w konstrukcje strony biernej i odwrotnie;

12)  stosuje w miarę poprawnie formy odmiany części mowy;

13)  w miarę możliwości, potrzeb i umiejętności posługuje się kaszubskimi edytorami tekstu.

4.      Przetwarzanie tekstu ustnie lub pisemnie pod kierunkiem nauczyciela. Uczeń:

1)      przekazuje w języku kaszubskim prostą informację usłyszaną lub przeczytaną w in­nym języku;

2)      przekazuje w języku kaszubskim proste informacje zawarte w materiałach wizual­nych (wykresach, mapach, symbolach, piktogramach);

3)      przekazuje w języku polskim główne myśli lub wybrane informacje z tekstu w ję­zy­ku kaszubskim.

5.      Analiza i interpretacja prostych tekstów kultury, wygłaszanie z pamięci kaszubskich tekstów. Uczeń:

1)      rozpoznaje i charakteryzuje gatunki literackie omawiane w klasach IV-VI oraz przypisuje do nich konkretne utwory;

2)      określa problematykę utworu;

3)      charakteryzuje w utworze podmiot liryczny oraz narratora;

4)      recytuje wybrane kaszubskie utwory literackie w całości lub we fragmentach;

5)      rozpoznaje różne sposoby pokazywania świata przedstawionego: realizm, fanta­stykę;

6)      wskazuje funkcję środków stylistycznych z poziomu leksykalnego (np. zdro­bnie­nia, zgrubienia, metafory), składniowego (np. powtórzenia, pytania retoryczne, róż­ne­go typu zdań i równoważników), fonetycznego (np. rymu, rytmu, wyrażenia dźwię­konaśladowczego).


Zadania szkoły na II etapie edukacyjnym. Uwagi o realizacji

 

Język polski

II etap edukacyjny to nadal okres kształtowania elementarnych sposobów poznawania świa­ta, zwłaszcza w sferze kultury, i roz­wi­jania umie­jętności komunikowania się z innymi ludźmi. To czas krystalizacji zaintere­sowań, doskona­lenia myślenia konkretnego, kształtowa­nia postaw wobec świata, a więc także formowania poczucia własnej tożsamości i wartości oraz budowania właściwych relacji międzyludzkich. To również okres, w którym młody człowiek styka się z podstawami nauko­wego podejścia do rzeczywistości i poznaje ele­men­tarną terminologię, pozwalającą opisać świat. Uczeniu się istnienia w kulturze towarzyszą w tym czasie pierwsze próby refleksyj­nego spojrzenia na język jako narzędzie komunikacji i po­znawania.

Zadania nauczyciela języka polskiego na II etapie edukacyjnym to przede wszystkim:

1)      rozwijanie w uczniu ciekawości świata;

2)      motywowanie do aktywnego poznawania rzeczywistości, uczenia się i komuniko­wania, w tym także do samokształcenia i samodzielnego docierania do informacji;

3)      wyposażenie ucznia w intelektualne narzędzia, a więc w umiejętności poprawnego mówienia, słuchania, czytania, pisania, rozumowania, odbioru tekstów kultury – w tym: rozwijanie słownictwa z różnych kręgów tematycznych;

4)      wprowadzanie ucznia w tradycję i sferę wartości narodowych oraz kształtowanie posta­wy otwartości wobec innych kultur;

5)      przyjazne towarzyszenie uczniowi w budowaniu spójnej wizji świata i uporząd­kowa­nego systemu wartości;

6)      wychowanie do aktywności i odpowiedzialności w życiu zbiorowym.

Praca nauczyciela języka polskiego na II etapie edukacyjnym polega przede wszystkim na tworzeniu sytuacji meto­dycz­nych wykorzystujących pasję poznawczą dzieci, ich chęć zabawy i gotowość do współpracy. Nauczyciel może i powinien tak organizować proces dydaktyczno-wychowaw­czy, by stał się on dla uczniów przygodą prowadzącą do samopoznania, porządkowania obrazu świata i za­chę­tą do jego nieustannego poznawania.

Uwzględniając zróżnicowane potrzeby edukacyjne uczniów, szkoła organizuje:

1)      zajęcia wyrównawcze dla uczniów, którzy mają trudności w sprostaniu wymaga­niom szkoły z zakresu języka polskiego;

2)      zajęcia rozwijające szczególne zdolności uczniów – językowe, literackie, kulturowe.

Język  obcy nowożytny

Warunkiem rozwijania umiejętności językowych jest zapewnienie uczniowi kontynuacji nauki rozpoczętej w I etapie edukacyjnym. Ważne jest, aby nauczyciele prowadzący lekcje języka obcego nowożytnego w II etapie edukacyjnym potrafili dobrze określić i wyko­rzystać dotychczas zdobyte umiejętności uczniów.

Za podstawowy cel kształcenia przyjęto skuteczne porozumie­wanie sięw języku obcym,
w mowie i w piśmie. Priorytetem jest zatem umiejętność osiągania przez ucznia róż­nych celów komunikacyjnych, a poprawność językowa, choć odgrywa istotną rolę, nie jest nad­rzędnym celem dydaktycznym.

II etap edukacyjny (klasy IV-VI) nawiązuje w większości wymagań do poziomu A1, w sze­­ściostopniowej skali poziomów biegłości w zakresie po­sz­cze­­­gól­nych umiejętności języ­ko­wych (A1, A2 – poziom podstawowy; B1, B2 – poziom samodzielności; C1, C2 –poziom biegłości), zdefiniowanej przez Radę Europy[4]).

Warunkiem skutecznego nauczania języka obcego i osiągnięcia wskazanych wymagań jest nauka w 12-16 osobowych grupach językowych o zbliżonym poziomie zaawansowania języ­ko­wego uczniów.

Koniecznym warunkiem realizacji podstawy programowej kształcenia ogólnego w zakresie języka obcego nowożytnego jest także odpowiednio wyposażo­na klasa. Wśród niezbędnych pomocy powinny znaleźć się słowniki, pomoce wizualne, odtwarzacz płyt CD, komplet płyt do nauczania. Zalecany jest też dostęp do kompu­te­rów z łączem internetowym.

Oprócz umiejętności językowych, szkoła kształtuje poprzez nauczanie języka obcego:

1)      postawy ciekawości, tolerancji i otwartości wobec innych kultur;

2)      gotowość do korzystania ze źródeł informacji w języku obcym, również za pomocą tech­no­logii informacyjno-komunikacyjnych;

3)      świadomość językową (np. podobieństw i różnic mię­dzy językami).

Muzyka

 

Nauczyciel w realizacji przedmiotu powinien dążyć do otwierania uczniów na świat muzyki, rozbudzać i wspierać ich muzyczne zainteresowania oraz wskazywać przyjem­ność, jaką daje czynne lub bierne obcowanie z muzyką.

Szkoła powinna stwarzać warunki do obcowania z „żywą” muzyką poprzez udział uczniów w koncertach i spektaklach muzycznych organizowanych w szkole i poza szkołą oraz do publicznej prezentacji umiejętności muzycznych uczniów.

 

Pożądane jest prowadzenie lekcji muzyki w pracowni wyposażonej w:

1)      instrumenty muzyczne: perkusyjne, instrumenty klawiszowe (tradycyjne lub ele­ktro­niczne), instrumenty dęte, instrumenty strunowe;

2)      sprzęt do odtwarzania, nagrywania i nagłaśniania dźwięku, komputer z dostę­pem do Internetu i oprogramowaniem muzycznym;

3)      bibliotekę muzyczną (nuty, śpiewniki, podręczniki) i fonotekę.

W realizacji programu nauczyciel powinien uwzględniać predyspozycje muzyczne ucz­niów i dostosować do nich wymagania edukacyjne. Ocena powinna uwzględniać prze­de wszystkim stosunek ucznia do przedmiotu oraz wysiłek wkładany w realizację wyma­gań; podstawowym kryterium oceniania nie mogą być zdolności muzyczne ucznia.

Plastyka

Nauczyciel w realizacji przedmiotu powinien przede wszystkim rozwijać twórczą eks­presję uczniów poprzez odpowiednio dobrane metody oraz przygotować ich do świado­mego odbioru (recepcji) dzieł sztuki w dorosłym życiu.

Szkoła powinna stwarzać możliwości czynnego uczestnictwa uczniów w kulturze poprzez udział w wystawach stałych i czasowych organizowanych przez muzea i instytucje kulturalne, poprzez uczestnictwo w ważnych wydarzeniach artystycznych organizo­wanych w szkole i po­za szkołą oraz stwarzać możliwości do publicznej prezentacji umiejętności plastycznych uczniów.

Szkoła powinna stwarzać warunki do realizacji zadań plastycznych poprzez odpowiednie wyposażenie pracowni w środki dydaktyczne, takie jak reprodukcje dzieł sztuki.

W realizacji programu nauczyciel powinien uwzględniać potencjalne zdolności plastyczne uczniów oraz ich możliwości kreacyjne (zależne od wieku), dostosować do nich wyma­gania edukacyjne oraz, w miarę możliwości, indywidualizować te wymagania.Ocena po­winna uwzględniać przede wszystkim stosunek ucznia do przedmiotu oraz wysiłek wkła­dany w rea­lizację wymagań; podstawowym kryterium oceniania nie mogą być zdolności plastyczne ucznia.

Historia i społeczeństwo

 

Szkoła, w ramach tych zajęć, w szczególności kształtuje u uczniów następujące postawy:

1)      zaangażowanie w działania obywatelskie: uczeń angażuje się w działania spo­łeczne;

2)      wrażliwość społeczna: uczeń dostrzega przejawy niesprawiedliwości i reaguje na nie;

3)      odpowiedzialność: uczeń podejmuje odpowiedzialne działania w swojej społecz­ności, konstruktywnie zachowuje się w sytuacjach konfliktowych;

4)      poczucie więzi: uczeń odczuwa więź ze wspólnotą lokalną, narodową, europejską i globalną;

5)      tolerancja: uczeń szanuje prawo innych do odmiennego zdania, sposobu zacho­wania, obyczajów i przekonań, jeśli nie stanowią one zagrożenia dla innych ludzi. Przeciw­stawia się przejawom dyskryminacji.

Szkoła i nauczyciele powinni zapewnić takie warunki, by uczniowie:

1)      mieli dostęp do różnych źródeł informacji i różnych punktów widzenia;

2)      brali udział w dyskusjach na forum klasy i szkoły;

3)      mieli realny wpływ na wybrane obszary życia szkoły, m.in. w ramach samorządu uczniowskiego;

4)      budowali swoje poczucie wartości i sprawstwa w życiu społecznym oraz zaufanie do innych.

 

 

Przyroda

Przydział treści nauczania dla poszczególnych klas najlepiej rozpocząć od tego, co jest dziec­ku najbliżej i najlepiej znane, czyli od najbliższej okolicy, a następnie poszerzyć je o treści dotyczące Pol­ski i świata.

Głównymi obszarami aktywności ucznia w ramach przedmiotu powinny być:

1)      obserwowanie i mierzenie;

2)      doświadczanie;

3)      eksperymentowanie;

4)      dokumentowanie i prezentowanie;

5)      stawianie pytań i poszukiwanie odpowiedzi.

Szkoła powinna zapewnić warunki do bezpiecznego prowadzenia zajęć badawczych i tere­no­wych, obserwacji i eksperymentów. Część obserwacji i doświadczeń powinna mieć charakter ciągły lub okresowy w powią­zaniu np. ze zmianami pór roku lub stanów pogody.

Podczas prowadzenia zajęć proponuje się wykorzystywanie przedmiotów codzien­nego użytku oraz substancji stosowanych w gospodarstwie domo­wym.

Matematyka

Priorytetem jest podwyższenie poziomu umiejętności matematycznych uczniów. Warto zwrócić szcze­gólną uwagę na następujące kwestie:

1)      czynny udział w zdoby­waniu wiedzy matematycznej przybliża dziecko do mate­ma­tyki, rozwija krea­tyw­ność, umożliwia samodzielne odkrywanie związków i za­leż­ności. Duże możli­wości do samodzielnych obserwacji i działań stwarza geo­metria, ale tak­że w ary­t­­metyce można znaleźć obszary, gdzie uczeń może czuć się odkrywcą;

2)      znajomość algorytmów działań pisemnych jest konieczna, ale w praktyce codzien­nej działania pisemne są wypierane przez kalkulator. Trzeba postarać się o to, by matema­ty­ka była dla ucznia przyjazna, nie odstraszała przesadnie skomplikowa­nymi i żmud­nymi rachunkami, których trudność jest sztuką samą dla siebie i nie prowadzi do głęb­szego zrozumienia zagadnienia;

3)      umiejętność wykonywania działań pamięciowych ułatwia orientację w świecie liczb, weryfi­kację wyników różnych obliczeń, w tym na kalkulatorze, a także sza­co­wanie wyników działań rachunkowych; samo zaś szacowanie jest umiejętnością wyjątkowo praktyczną w życiu codziennym;

4)      nie powinno się oczekiwać od ucz­nia powtarzania wyuczonych regułek
i precyzyjnych definicji. Należy oczywiście dbać o pop­raw­ność języka mate­ma­tycznego, uczyć precyzji sfor­mu­ło­wań, ale nie oczeki­wać, że przyniesie to natychmiastowe rezultaty. Dopuszczenie pewnej swo­body wypo­wie­dzi bardziej otworzy dziecko, zdecydowanie wyraźniej pokaże sto­pień zrozu­mie­nia zagad­nienia;

5)      przy rozwiązy­wa­niu zadań tekstowych szczególnie wyraźnie widać, jak uczeń rozu­muje, jak rozumie tekst zawierający informacje liczbowe, jaką tworzy stra­te­gię roz­wią­zania. Na­le­ży akceptować wszelkie poprawne strategie i dopusz­czać sto­sowa­nie przez ucznia jego własnych, w miarę czytelnych, zapisów rozwiązania.

Ponadto, ze względu na zróżnicowane potrzeby edukacyjne uczniów, szkoła powinna organi­zować:

1)      zajęcia wyrównawcze dla uczniów, którzy mają trudności w sprostaniu wyma­ga­niom szkoły w zakresie matematyki;

2)      zajęcia rozwijające zdolności matematyczne uczniów.

Zajęcia komputerowe

Podczas zajęć każdy uczeń powinien mieć do swojej dyspozycji osobny kom­puter, najlepiej z dostępem do Internetu.

Podczas prac nad projektami – indywidualnymi lub zespołowymi – a także w czasie zajęć z innych przedmiotów uczniowie powinni mieć również możliwość korzystania z kompu­terów, w zależności od potrzeb wynikających z charakteru zajęć, realizowanych celów i tema­tów.

 

 

Zajęcia praktyczno-techniczne

W nauczaniu zajęć praktyczno-technicznych najważniejszym celem jest opanowanie przez uczniów metod działań praktycznych.

Zajęcia praktyczno-techniczne powinny być realizowane w przystosowanych i wyposażonych pracow­niach w grupach dostosowanych do liczby stanowisk w pracowni.

Wymagania szczegółowe pozwalają przygotować ucznia do uzyskania karty rowerowej.

 

Wychowanie fizyczne

Wychowanie fizyczne pełni ważne funkcje edukacyjne, rozwojowe i zdrowotne. Wspiera roz­wój fizyczny, psychiczny i społeczny oraz zdrowie uczniów i kształtuje obyczaj aktywności fizycznej i troski o zdrowie w okresie całego życia. Pełni, obok przyrody, wiodącą rolę
w edu­kacji zdrowotnej uczniów, której treści znajdują się w różnych przed­miotach. Dobrze realizowany program wychowania fizycznego daje wymierne korzyści eko­no­miczne i spo­łeczne.

Obowiązkowy wymiar wychowania fizycznego dzieli się na:

1)      część prowadzoną w systemie klasowo-lekcyjnym (2 godziny tygodniowo),
w któ­rej realizowane sąwymagania określone w podstawie programowej z mo­ż­liwością ich ewen­tualnego poszerzania;

2)      część w postaci fakultetów (2 godziny tygodniowo), które mogą być prowadzone
w systemie zajęć pozalekcyjnych i pozaszkolnych, obowiązkowych co do udziału, ale umożliwiających wybór treści i form zajęć. Fakultety służą zwiększaniu zakre­su i pogłębianiu umiejęt­ności i wiadomości związanych z aktywnością fizyczną oraz dbałością o rozwój i zdro­wie fizyczne, psychiczne i społeczne uczniów na miarę ich możliwości, oczekiwań i za­in­te­resowań.

Wymagania szczegółowe odnoszą się do części realizowanej w systemie klasowo-lekcyjnym, w ramach nastę­pu­jących bloków tematycznych:

1)      diagnoza sprawności i rozwoju fizycznego;

2)      trening zdrowotny;

3)      sporty całego życia i wypoczynek;

4)      bezpieczna aktywność fizyczna i higiena osobista;

5)      sport.

Szkoła, uwzględniając te wymagania, powinna rozwijać własną ofertę programową w odnie­sieniu do lekcji wychowania fizycznego oraz zajęć pozalekcyjnych i pozaszkolnych. W reali­zacji zajęć należy odwoływać się do wiedzy dotyczącej biologii człowieka, zapobiegania choro­bom oraz umiejętności psychospołecznych, uzyskanych w innych przedmiotach.

Przy ustalaniu oceny z wychowania fizycznego uwzględnia się udział ucznia w lekcjach i fakultecie. Sposób ustalania oceny, z uwzględnieniem obu rodzajów zajęć, określa szkolny system oceniania.

Szkoła zapewnia warunki realizacji określonych w podstawie programowej wymagań szcze­gółowych, które należy traktować jako wskaźniki rozwoju dyspozycji osobowych niezbęd­nych do:

1)      uczestniczenia w kulturze fizycznej w okresie nauki szkolnej, a także po jej zakoń­czeniu;

2)      inicjowania i współorganizowania aktywności fizycznej;

3)      dokonywania wyboru całożyciowych form aktywności fizycznej;

4)      kształtowania prozdrowotnego stylu życia oraz dbałości o zdrowie.

Szkoła jest zobowiązana do prowadzenia zajęć w sali sportowej, w specjalnie przygotowanym pomieszczeniu zastępczym bądź na boisku szkolnym. Szczególnie zalecane są zajęcia rucho­we na zewnątrz budynku szkolnego, w środowisku naturalnym. Powinna także zapew­nić urzą­dzenia i sprzęt sportowy niezbędny do zdobycia przez uczniów umiejętności i wiado­moś­ci oraz rozwinięcia sprawności określonych w podstawie programowej.

Szkoła organizuje fakultety o profilu:

1)      sportowym;

2)      rekreacyjno-zdrowotnym;

3)      tanecznym;

4)      turystycznym.

Szkoła, uwzględniając lokalne tradycje i warunki, a także potrzeby i oczekiwania uczniów oraz ich rodziców (prawnych opiekunów) ustala formy aktywności fizycznej w ra­mach fakultetów o różnych profilach. Różnorodność fakultetów powinna gwarantować możli­wość udziału uczniów w zajęciach dostosowanych do ich możliwości i zain­teresowań, stwa­rza­jąc okazję do satysfakcjonującej aktywności i osiągnięć. Uczeń, który systematycznie podejmuje aktywność fizyczną typową dla jednego z pro­fili, może być zwolniony z udziału w fakultecie. Decyzje o zwolnieniu i spo­sobie ocenia­nia ucznia podejmuje dyrektor szkoły w porozumieniu z nauczycielem wychowa­nia fizycz­nego. Sposób udokumentowania podejmowania pozaszkolnej aktywności fizycznej określa sta­tut szkoły.

Fakultet sportowy umożliwia uprawianie dyscypliny sportu oraz udział w systemie szkolnej i pozaszkolnej rywalizacji sportowej dzieci i młodzieży. Szkoła przedstawia uczniom oraz ich rodzicom (prawnym opiekunom) wykaz dyscyplin do wyboru. Udział w fakultecie sporto­wym w szkole może być uzależniony od selekcji uwzględniającej predyspozycje ucznia do upra­wiania wybranej dyscypliny sportu.

Fakultet rekreacyjno-zdrowotny umożliwia aktywność fizyczną służącą zdrowiu, wypoczyn­kowi lub zabawie oraz udział w systemie wewnątrzszkolnej rywalizacji sportowej. Realizacja tego fakultetu jest nastawiona na przygotowywanie uczniów do systematycznej aktywności fizycznej w czasie wolnym, ze świadomością wynikających z tego korzyści zdro­wot­nych. Fakultet może zawierać jedną lub kilka form aktywności fizycznej. Szkoła przedsta­wia ucz­niom oraz ich rodzicom (prawnym opiekunom) wykaz form aktywności fizycznej do wyboru, w tym zajęcia kompensacyjno-korekcyjne. Udział w fakultecie rekreacyjno-zdrowot­nym, za wyjątkiem zajęć kompensacyjno-korekcyjnych, nie może być wynikiem selekcji uwzglę­dnia­jącej sprawność i uzdolnienia uczniów. Dopuszcza się kumulowanie godzin zajęć w ramach okreś­lonych przez dyrektora szkoły. W ramach tego fakultetu istnieje możliwość organizacji zajęć dla dzieci z przeciwwskazaniami do wykonywania niektórych ćwiczeń fizycznych.

Fakultet taneczny umożliwia udział w tanecznych formach aktywności fizycznej połączonej z elementami wiedzy o muzyce. Fakultet może obejmować jedną lub kilka form tańca. Szkoła przedstawia uczniom oraz ich rodzicom (prawnym opiekunom) formy tańca do wyboru. Udział w fakultecie tanecznym nie może być wynikiem selekcji uwzględniającej sprawność i uzdolnienia uczniów.

Fakultet turystyczny umożliwia udział w aktywności fizycznej połączonej z elemen­tami krajo­znawstwa i ekologii. Szkoła przedstawia uczniom oraz ich rodzicom (prawnym opiekunom) wykaz form turystyki do wyboru. Udział w fakultecie turystycznym nie może być wynikiem selekcji uwzględniającej sprawność i uzdolnienia uczniów. Uczeń w ramach fakultetu turys­tycz­nego zdobywa odznaki turystyczne. Dopuszcza się kumulowanie godzin zajęć w ramach okreś­lonych przez dyrektora szkoły.

 

Etyka

Zajęcia z etyki mają charakter wychowawczy. W ramach tych zajęć powi­nien być prowa­dzo­ny pogłębiony dialog wychowawczy na temat moralnego wymiaru ludzkiego działania odno­szony do otaczającej uczniów rzeczywistości.

Do zadań szkoły należy w szczególności:

1)      wspieranie uczniów w poszukiwaniu wartości;

2)      ukazywanie uczniom konieczności doskonalenia samego siebie;

3)      ukazywanie sensu praw i obowiązków, zasad i reguł, nakazów i zakazów obowiązu­jącychw różnych sytuacjach społecznych: w grupie rówieśniczej,
w szkole, w rodzinie, w spo­łecz­ności lokalnej;

4)      uczenie szacunku dla siebie i innych.

Szkoła powinna mieć ofertę przynajmniej jednej godziny etyki tygodniowo dostępnej dla każdego ucznia. Tam, gdzie niewielu uczniów wybiera etykę, zalecane są rozwiązania organi­zacyjne umożliwiające prowadzenie zajęć w grupach różnowiekowych, łączących uczniów z ca­­­łe­go etapu edukacyjnego. W takim wypadku program nauczania powinien składać się z trzech modułów, łącznie pokrywających zaplano­wane treści i wymagania, nadających się do realizowania w każdej kolejności, bez uszczerbku dla zrealizowania całości. Trzyletnia reali­zacja takiego programu, zależnie od tego, w którym roku uczeń dołączy do różno­wiekowej grupy etyki, może mieć różną kolejność. Takie rozwiązanie programowe pozwala organiza­cyjnie skonstruować ofertę w każdej szkole, nawet wtedy, gdy liczba uczniów wybierających etykę jest niewielka.

Szkoła, w której liczba uczniów zainteresowanych etyką jest istotnie większa, może rea­lizować program etyki w grupach łączących uczniów np. tylko z jed­ne­go rocznika. Dyrektor szkoły, zależnie od poziomu zainteresowania uczniów etyką podej­muje decyzje programowe i orga­nizacyjne, odpowiada jednak za to, by oferta etyki była dostępna dla każdego zainte­resowanego ucznia.

Copyright © 2018 SP Poniszowice Rights Reserved.